راهكارهاي جلوگيري از آسيب ديدگي ورزشكاران
ورزش. كلي. درمان
تهران - آمادگي نداشتن ، گرم نكردن بدن پيش از شروع فعاليت، استفاده از تكنيكهاي نادرست و ماهيت رشته ورزشي از جمله مهمترين دلايل آسيب ديدگي ورزشكاران و راهكارهاي جلوگيري از آن دغدغه اصلي مربيان است.
شناخت و درمان آسيب ها، موضوعي است كه همه روزه مربيان و ورزشكاران در باشگاهها و تيمها با آن روبرو هستند.
ورزشكاران و مربيان با آگاهي كافي از راههاي آسيب به ورزشكاران و روش هاي جلوگيري از اين موارد و روش درمان صحيح آنها، ميتوانند از بروز مشكلات جدي پيشگيري كنند.
ارتقاي دانش و سطح معلومات مربيان و ورزشكاران، داشتن سطح آمادگي بدني مطلوب و گرم كردن بدن قبل فعاليت از جمله راهكارهاي كاهش آسيب ديدگيهاي ورزشي است.
بر اساس تحقيقات كارشناسان ورزش، شايعترين آسيبها در ورزش اكيموز ( كبودي) با ۴۰درصد احتمال است، آسيبهايي مانند شكستگي و ترك خوردگي، جراحات كوچك و دررفتگي انگشتان نيز در رتبههاي بعدي قرار دارند.
۷۰درصد آسيبها نيز در ورزشكاراني كه تمرين نامنظم دارند و يا بدن خود را گرم نكرده اند، پديد ميآيد.
براي كاهش آسيبهاي ورزشكاران راهكارهاي مختلفي وجود دارد كه مهمترين آن داشتن امكانات مورد نياز پزشكي در زمان تمرين و مسابقات تيم هاست.
اين امكانات شامل پنبه، باند و چسب پانسمان، بتادين، لوازم آتل بندي، باندكشي و سنجاق است كه در جعبه كمكهاي اوليه در دسترس باشد.
همچنين در زمان تمرينات و كلاسهاي آموزشي تعدادي از هنرجويان آموزش ديده و آشنا به كمكهاي اوليه را براي امداد فوري و بلاتكليف نبودن ورزشكاران مصدوم حضور داشته باشند.
داشتن تلفن همراه براي تماس در زمانهاي اضطراري به همراه فهرست تلفن بيمارستانها و اورژانس از ديگر ملزومات تيمها در زمان تمرين و مسابقه است.
**كمكهاي اوليه آسيبهاي ورزشي
روشهاي زير در برخورد اوليه با آسيبهاي حاد اسكلتي عضلاني بكار ميروند كه آشنايي با آنها براي ورزشكار، مربي، پزشك تيم و هر فرد ديگري كه مسوول درمان و برخورد ابتدايي با آسيب باشد، لازم است.
)- )Protectمحافظت و پيشگيري از آسيب بيشتر، مانند استفاده از بانداژ براي پيچ خوردگي مچ پا.
)- )Resetاستراحت، بسته به نوع آسيب، از استراحت مطلق آن تا استراحت نسبي را شامل ميشود.
)- )Iceسرما درماني، در دو روز اول آسيب ديدگي، جهت كنترل علائم )- )Compressكمپرس و گرما درماني، در روزهاي بعد جهت تسريع در بهبود )- )Elevateبالا نگه داشتن عضو مصدوم نسبت به سطح قلب براي تسهيل تخليه وريدي از ناحيه مربوطه
براي رسيدگي به مصدوميتهاي شديد نيز مواردي را بايد رعايت كه موارد زير از مهمترين آنها است:
- در ابتدا به مجاري هوايي مصدوم توجه كرده و هرگونه انسداد يا مانعي را برطرف كنيم، بايد مراقب آسيب ستون فقرات و گردن نيز بود.
- در مرحله بعد به نحوه تنفس مصدوم دقت شود، ميتوان از تنفس مصنوعي و اكسيژن كمكي استفاده كرد تا تنفس منظم برقرار شود.
- سپس نبض شريان كاروتيد از لحاظ كيفيت، تعداد و ريتم لمس كنيم، در صورت فقدان اين نبض يا نبض راديال بايد عمليات احياء قلبي عروقي آغاز شود.
- مرحله ارزيابي به معني مشاهده اندامها و ساير قسمتهاي بدن است تا از وجود هرگونه خونريزي، شكستگي يا خون مردگي مصدوم آگاه شد، سطح هوشياري، اندازه و واكنش مردمكها به نور، حركات چشم و پاسخهاي حركتي مصدوم در اين مرحله كنترل شود.
- مصدوم را بلافاصله به نزديكترين مركز درماني انتقال داده دهيد.
**روشهاي درمان مصدومين
- يخ درماني
استفاده از يخ سبب كاهش خونريزي، تورم، التهاب، نيازهاي متابوليك ناحيه مجروح، درد و نيز اسپاسم عضلاني ميشود. در مقابل گرما موجب افزايش خون رساني و در نتيجه تورم، خون ريزي، درد و اسپاسم بيش تر خواهد شد.
براي سرما درماني، يك قطعه يخ را به مدت يك دقيقه بطور ثابت بر روي عضو آسيب ديده نگه ميداريم تا در ناحيه مربوطه احساس كرختي به شخص دست دهد، حال با توجه به وسعت محدودهاي كه بيحس شده، به آرامي يخ را به صورت دايره وار روي پوست ماساژ ميدهيم. اين ماساژ در آسيبهاي با وسعت متوسط ۷دقيقه و در نواحي بزرگ تا ۱۰دقيقه طول ميكشد.
غوطه ور كردن عضو در آب يخ هم موثر است. اما تحمل آن براي مصدوم سخت است به علاوه نميتوان عضو را بالاتر از سطح قلب نگاه داشت. به عنوان قانوني كلي، در طي يك ساعت ميتوان حداكثر ۲۰تا ۳۰دقيقه از يخ استفاده كرد و حداقل ۳۰دقيقه نيز عضو را به حال خود گذاشت.
- باندهاي فشاري
اين باندها را طوري روي عضو آسيب ديده ميپيچند كه در هر دور، نصف پهناي دور قبلي را بپوشاند. البته بانداژ نبايد محكم بسته شود تا در بازگشت خون وريدي به طرف قلب اختلالي ايجاد نكند.
باندهاي الاستيك براي آسيبهاي حاد اندام تحتاني مناسب نيستند، چون قابليت محافظت اندكي ايجاد ميكنند.
در استفاده از باندهاي كشي احتياط كنيد. آنها با اعمال فشار، سبب كاهش خون رساني و در نتيجه طولاني تر شدن مدت درمان ميگردند. ضمن اين كه استفاده طولاني مدت از باندهاي محافظ، سبب تنبل شدن عضو و تضعيف مفاصل مي گردند. بنابراين فقط توصيه ميشود براي گرم كردن عضو، در مرحله كمپرس و بعد از اتمام يخ درماني استفاده شوند
- ماساژ درماني
ماساژ درماني يك تكنيك درماني غير تهاجمي و غيرمخرب است كه در صورت استفاده صحيح هيچ گونه عوارضي ندارد. براي گروههاي سني مختلف قابل اجرا بوده و آن نياز به زمان و مكان خاص و يا تكنولوژي و تجهيزات پيچيده اي ندارد.
ماساژ درماني ميتواند به راحتي با طب كلاسيك همراه شده و هزينه نهايي درمان، طول مدت بيماري و عوارض ناشي از آنرا كاهش دهد.
درمان توسط ماساژ به منظور كاهش درد، ريشه ديرينهاي دارد. بر اين اساس، اثرات درماني تكنيكهاي ماساژ چيني و ژاپني، سالها است كه اثبات شده و توسط متخصصين بسياري به كار برده ميشود.
اين روش براي به كسب سلامتي، تمدد اعصاب، كشيدگي عضلات، درد مفاصل، مشكلات گوارشي و ميگرن، اثرات درماني بسيار خوبي دارد. همچنين از ماساژ ميتوان قبل، بعد و در حين تمرين، براي گرم كردن بدن، تقويت جريان خون و رفع خستگي و افزايش كارايي مبارز استفاده كرد.
- ماساژ ورزشي
با مشخص شدن اثرات ماساژ بر افزايش عملكرد بدن، ماساژ ورزشي در سالهاي اخير گسترش فراواني يافته و طرفداران زيادي در بين ورزشكاران و تيمهاي ورزشي دارد.
متخصصان ماساژ، نتايج قابل توجهي براي ماساژ نام بردهاند كه بهبود جريان خون، رفع خستگي، ترميم بافتهاي آسيب ديده، تقويت سيستم عصبي و هماهنگي بهتر آنها با عضلات، افزايش تعادل روحي-رواني ورزشكار و كاهش زمان بازيابي ) )Recoveryاز جمله مهمترين آنها است.
** گرفتگي عضلات
گرفتگي عضلات زماني روي ميدهد كه عضله دچار اسپاسم شده و در آن حالت باقي بماند. اين حالت ميتواند توسط هر عاملي كه در انقباض يا ارتجاع عضله دخالت دارد، ايجاد گردد.
پيشگيري از اين مشكل بسيار ساده تر از درمان آن ميباشد و براي اين منظور آشنايي با مكانيسم و علل گرفتگي عضلات ضروري است.
؟ گرفتگي عضلات قبل از ورزش، اغلب اين گرفتگيها مربوط به عدم تعادل مواد معدني در بدن است. براي مثال كاهش يا افزايش نامتعادل كلسيم، سديم و پتاسيم، منجر به انقباض عضله و جلوگيري از بازگشت آن به حالت اول است.
تشخيص مقادير غيرطبيعي اين عناصر، توسط آزمايش خون انجام ميگيرد. گرفتگي هايي كه به هنگام شروع ورزش رخ ميدهد، در موارد نادر ميتواند به علت كم كاري غده ي تيروئيد و يا عدم توانايي عضله جهت تجزيه قند باشد.
؟ گرفتگي عضلات در شروع ورزش، اين گرفتگي به علت ناكافي بودن جريان خون در عضله صورت ميگيرد. در هنگام استراحت، قطر شريانها براي رساندن خون به ميزان مورد نياز به عضلات، كافي است، اما در زمان ورزش، عضلات به مقدار بيشتري خون پر اكسيژن نياز دارند. اگر قطر شريانها براي رساندن اين مقدار خون به حد كافي نباشد، عضله به علت كمبود اكسيژن، دچار گرفتگي مي شود.
به همين دليل تاكيد ميشود قبل از تمرين و يا مبارزه، ابتدا بدن خود را به مقدار كافي گرم كرده و سپس با انجام حركات كششي، عضلات را آماده كنيد.
؟ گرفتگي عضلات پس از ورزش، اين گرفتگي اغلب در اثر از دست دادن آب بدن ايجاد ميشود. با فعاليت طولاني در هواي گرم، مقدار زيادي مايعات از بدن به صورت عرق دفع ميشود. در اين صورت حجم خون كاهش يافته، غلظت آن افزايش مييابد و در نتيجه خون كافي براي رساندن اكسيژن به عضلات وجود ندارد.
با نوشيدن آب قبل از فعاليت و درصورت تعرق زياد هر ۱۵دقيقه يك بار، مي توان از بروز گرفتگي عضلات پيشگيري كرد.
اگر قبل از تمرين، بدن به اندازه ي كافي گرم و آماده نشده باشد، كشش و فشار بيش از حد بر روي عضلات (خصوصا عضلات بزرگ ران) موجب پارگي رشتههاي عضله و آسيب ديدگي آنها ميشود.
يكي ديگر از عوامل مهم اسپاسم، سرماخوردگي عضلات بدن به خصوص پس از فعاليت بدني و تعرق زياد است. كاهش تدريجي دماي بدن پس از ورزش، براي پيشگيري از اين مشكل ضروري است. ورزشكاران بايد در فصول سرد سال، مراقب سرماخوردگي عضلات خود پس از ورزش باشند. (به خصوص توجه به عضلات بزرگ ران پا، براي تكواندوكاران ضروري است)
