دوازدهمين داربي پايتخت قرار بود روز جمعه 16 شهريور 1352 و از ساعت 6 بعدظهر در ورزشگاه بزرگ آزادي برگزار شود.شايد جالب باشد که بدانيد اين اولين داربي پايتخت بود که در ورزشگاه آزادي برگزار مي شد.

شانزدهم شهريور يک تاريخ ماندگار براي پرسپوليسي هاست و به همان ميزان استقلالي ها هم دوست ندارند چيزي از اين روز يادآوري شود.سال1352 زماني که براي اولين بار يک ليگ منظم به نام ليگ تخت جمشيد متولد شد، هيچ کس فکرش را نمي کرد يک بازي تاريخي بين استقلال و پرسپوليس رقم بخورد که بعد از 37 سال هنوز کاري تکرار نشدني به نظر بيايد. سايت گل حوادث دربي تاريخي 16 شهريور 1352 را بازخواني مي کند:

پرسپوليس 52 بهترين تيم در تاريخ اين باشگاه پرافتخار پايتخت است، چرا که سرخپوشان در اين سال با اقتدار تمام قهرمان ليگ شدند. پرسپوليس در اين سال بدون باخت قهرمان شد و رکوردي را از خود بر جاي گذاشت که هنوز در فوتبال ايران شکسته نشده است و بعيد است در سالهاي آينده هم تيمي بدون باخت موفق به قهرماني شود. سرخپوشان در اين سال از 22 بازي 15 برد و 7 مساوي بدست آوردند و 46 گل زده در مقابل فقط 6 گل خورده داشتند! يعني بهترين خط حمله و خط دفاع ليگ تخت جمشيد. 6 گل از اين گلهاي پرشمار در بازي رفت وارد دروازه رقيب سنتي شد که آن روزها ملي پوشان بي شماري را در ترکيب خود داشت. اين تعداد گل در هيچ بازي ديگري بين دو تيم در سالهاي بعد ردو بدل نشد تا اين دربي به نوعي در تاريخ تک باشد.

***

ليگ تخت جمشيد بعد از هفته پنجم موقتا تعطيل شد تا تيم ملي خود را آماده دو بازي سرنوشت ساز مقدماتي جام جهاني 1974 مقابل استراليا کند. ايران در بازي رفت 3- صفر به استراليا در سيدني باخت و در بازي برگشت نيز عليرغم برد 2- صفر ، در نهايت از صعود به جام جهاني 1974 آلمان بازماند. مسابقات ليگ برتر پس از 32 روز تعطيلي دوباره از سر گرفته شد .

***

تا قبل از اين دربي که در هفته هفتم ليگ تخت جمشيد برگزار مي شد، پرسپوليس با 4 برد و 2 تساوي و کسب 10 امتياز در صدر جدول بود و تيم استقلال نيز با 4 برد و 2 تساوي و 10 امتياز در رده دوم بود. فقط تفاضل گل پرسپوليس به خاظر 3 گل زده بيشتر نسبت به رقيب سنتي بهتر بود و جالب اينکه هر دو تيم فقط 2 گل خورده بودند. استقلال در هفته ماقبل دربي به سختي و با نتيجه 2-1 بانک ملي را برده بود و پرسپوليس نيز مقابل پاس صفر- صفر کرده بود. سرخپوشان روز پنج شنبه بازي کرده بودند و استقلال روز جمعه، بنابراين پرسپوليس يک روز استراحت بيشتر کرده بود.پرسپوليس 52، بهترين تيم تاريخ باشگاه که بدون باخت قهرمان ليگ تخت جمشيد شد

***
پرسپوليس با اين ترکيب به ميدان آمد: بهرام مودت، ابراهيم آشتياني، مسيح مسيح نيا، جعفر کاشاني، رضا وطن خواه، ايرج سليماني، علي پروين، اصغر اديبي، حسين کلاني، اسماعيل حاجي رحيمي پور و همايون بهزادي.در مقابل استقلال با ترکيب منصور رشيدي، نصرالله عبداللهي، اکبر کارگرجم،جواد الله وردي، عزت جانملکي، کارو حق ورديان، جواد قراب، علي جباري،محمدرضا عادلخاني، حسن روشن و غلامحسين مظلومي پاي به ميدان گذاشت.در ترکيب دو تيم ملي پوشان زيادي حضور داشتند که همين چند روز قبل در بازيهاي مقدماتي جام جهاني 1974 براي ايران به ميدان رفته بودند. آشتياني،کاشاني، حاج رحيمي پور و علي پروين در پرسپوليس و رشيدي، حجازي، کارگرجم، قراب، عادلخاني، مظلومي و حق ورديان ملي پوشاني بودند که چند روز قبل در قالب تيم ملي مقابل استراليا بازي کرده بودند. البته صفر ايرانپاک مهاجم تيم پرسپوليس نيز جز ملي پوشان بود که در بازي رفت مقابل استراليا در سيدني مصدوم شد و به اين بازي نرسيد. با نگاهي به ترکيب دو تيم مشخص مي شود که استقلال ضمن برخورداري از چهره هاي ملي پوش از پرسپوليس تا حدي قدرتمندتر بود.

***

شايد جالب باشد که بدانيد اين اولين داربي پايتخت بود که در ورزشگاه آزادي برگزار مي شد. دوازدهمين داربي پايتخت قرار بود روز جمعه 16 شهريور و از ساعت 6 بعدظهر در ورزشگاه بزرگ آزادي برگزار شود. داور اين بازي نيکلاي پتروجيانو از روماني بود که هفته قبل به تهران آمده بود و بازي پرسپوليس و پاس را نيز سوت زده بود و بنابراين به جو ورزشگاه آزادي و همچنين رفتار بازيکنان ايراني آشنا بود.اما همزمان با اين بازي تهران ميزبان مسابقات قهرماني کشتي جهان بود که در ورزشگاه حيدرنياي فعلي برگزار مي شد. بنابراين بيشتر توجهات به سمت اين مسابقات مهم بود و به همين دليل هم دوربين هاي تلويزيوني راهي اين ورزشگاه شده بودند و شايد يکي از دلايل نداشتن تصوير از بازي معروف داربي 16 شهريور همين موضوع باشد. براي داربي نيز کمتر از 50 هزار نفر در يک روز گرم تابستاني راهي ورزشگاه آزادي شده بودند که البته عجيب نبود، چرا که بيشتر تماشاگران راهي تماشاي مسابقات کشتي شده بودند و ثانيا بازي دو تيم در آن سالها به حساسيت امروز نبود و شايد کسي فکر نمي کرد که اين بازي به اين صورت جذاب و پرگل شود.

***

اما گزارش بازي را از مجله دنياي ورزش نقل مي کنيم که با تيتر معجزه سرخپوشها اينگونه شروع مي شود" اگر پرسپوليس ديشب را در برابر تاج با آژاکس- نامدار بزرگ اروپا قياس کنيم،راهي به خطا نرفته ايم و سخني گزاف نگفته ايم، مگر انکه در اين قياس پاي ارزشهاي مادي به ميان آيد که يقينا کسي را در ايران به ارزش هاي 6 تا 8 ميليون که قيمت بازيکنان خوب آژاکس است، نداريم.( توضيح اينکه آژاکس بهترين تيم باشگاهي اروپا در اوايل دهه 70 بود و نکته جالب اينکه قيمت بازيکنان ايراني در ان زمان زير 500 هزار تومان بود! يک سال قبل کريستال پالاس انگليس به علي پروين که بهترين بازيکن ايران در آن زمان بود، پيشنهاد قرارداد 500 هزار توماني داده بود).

ديشب پرسپوليس ابهتي خيره کننده داشت و سراپا وجودش را انتقام فرا گرفته بود، انتقام از دو شکست روزهاي نزديک که اين چنين جنگنده ،يکپارچه، فداکار ، خوش فکر و بي آرام بر دروازه تاج کوبيد و حتي تا آخرين ثانيه ها، آن گاه که داور بازي مي رفت تا سوت پايان را بدمد، کوبنده و خستگي ناپذير بر دروازه تاج آتش باريد و دو گل پايان بازي که در دو دقيقه آخر به ثمر رسيد، نتيجه اين خستگي ناپذيري و انتقام جويي بود. پرسپوليس از حريف ديرين خود انتقام گرفت، انتقامي سخت که شايد هرگز براي تاج و پرسپوليس در خواب و رويا هم نمي گنجيد براي تاج جبران آن شايد هيچگاه اتفاق نيفتد."!

***

بازي دو تيم تا دقيقه 31 متعادل پيش رفت. حفظ توپ بازيکنان آبي پوش در ميدان عالي بود و پرسپوليس نيز با فرارهاي حاج رحيمي پور چندين فرصت گل ايجاد کرد. اما در اين دقيقه يک حادثه اتفاق افتاد: ضربه آزاد پروين که توسط حاج رحيمي پور گرفته شده بود، را دفاع استقلال برگرداند و آشتياني توپ برگشتي را روي دروازه فرستاد که تعلل رشيدي در دفع اين توپ باعث شد کلاني تيزچنگ خود را به توپ رساند و با ضربه اي آرام آن را راهي دروازه کرد. اين اشتباه روحيه استقلالي ها را حسابي خراب کرد و ان ها به خشونت روي اوردند که داور رومانيايي بي تفاوت از کنار صحنه هاي عبور مي کرد. دقيقه 43 پاس پروين به سليماني رسيد و او هم با شليک 25 متري دروازه رشيدي را براي بار دو گشود تا نيمه اول 2- صفر به سود سرخپوشان تمام شود.

نيمه دوم با حملات پرسپوليس اغاز شد و در دقيقه 50 روي يک حرکت تيمي توپ به حاج رحيمي پور رسيد و سانتر او را همايون بهزادي کاپيتان سرخپوشان با يک شليک سرضرب درون دروازه جاي داد. دقيقه 57 ايرج سليماني دوباره در محوطه جريمه استقلال حاضر شد و يک شوت محکم ديگر گل چهارم پرسپوليس را به ثمر رساند.

رايکوف دست به کار شد و هادي نراقي و مسعود مژدهي را به جاي روشن و مظلومي به بازي فرستاد. چند دقيقه بعد حجازي را هم جانشين رشيدي در دروازه کرد. از دقيقه 60 بازي دوباره متعادل شد و آبي پوشان چند حمله را بر روي دروازه پرسپوليس تدارک ديدند. شاگردان رايکوف تلاش مي کدند تا از بار سنگيني شکست بکاهند، اما پرسپوليس هم در ضد حملات خطرناک نشان داده بود. دقيقه 88 بود که سانتر کلاني را بهزادي با ضربه سر به گل پنجم تبديل کرد و در حالي که بيشتر تماشاگران از ورزشگاه خارج شده بودند، در دقيقه 90 سانتر حاج رحيمي پور در محوطه جريمه زير پاي بهزادي افتاد و بدين ترتيب ششمين گل هم وارد دروازه حجازي شد.

***

شنبه 17 شهريور 1352، مجله هاي کيهان ورزشي و دنياي ورزش در حالي روي دکه روزنامه فروشي ها قرار گرفتند که عکس و تيتر يک روي جلدشان به مسابقات کشتي قهرماني جهاني اختصاص داشت. دنياي ورزش در گزارش بازي تيتر زد" معجزه سرخپوشها" و کيهان ورزشي نيز با اين تيتر بازي شش تايي را پوشش داده بود: "اين 3 تن شش بار دروازه تاج را لرزاندند".

نکته ديگر اينکه پرسپوليس 3 بازي بعدي خود در ليگ تخت جمشيد مقابل بانک ملي، نفت آبادان و برق تهران را با تساوي پشت سر گذاشت، در حالي که استقلال 3 برد مقابل نفت آبادان، راه آهن و برق تهران بدست اورد! بازي برگشت دو تيم هم در حالي که تعيين کننده قهرماني نبود با تساوي 1-1 پايان
يافت.

اما بعد از اين باخت، باشگاه استقلال منصور رشيدي و جواد الله وردي را به مدت 2 ماه از همراهي تيم محروم کرد. اين دو بازيکن متهم اصلي اين شکست سنگين شناخته شدند. الله وردي بعد از اين بازي ديگر به استقلال بازنگشت و با يک قرارداد جنجالي 12 هزار توماني راهي پرسپوليس شد. اما رشيدي دوباره از فصل 53 به استقلال بازگشت و با اين تيم قهرمان ليگ شد.