جام جم آنلاين: بيست و يكمين دوره بازي‌هاي بسكتبال پسران زير 18 سال آسيا هفته گذشته در يمن به پايان رسيد. در اين بازي‌ها، 16 تيمي كه از مسابقات مقدماتي و منطقه‌اي به مرحله نهايي راه يافتند 9 روز برابر يكديگر به ميدان رفتند.

 تيم بسكتبال جوانان ايران در اين دوره برابر چين تايپه، سريلانكا، مالزي، قزاقستان، لبنان و يمن به پيروزي رسيد و در مقابل تيم‌هاي كره جنوبي، چين و چين تايپه (رده‌بندي) باخت.

با اين نتايج تيم جوانان ايران بعد از چين، كره و چين تايپه در مكان چهارم قرار گرفت و بازي‌هاي جهاني جوانان در سال 2011 را از دست داد. پيش از اين تيم‌هاي جوانان ايران در سال‌هاي 2003 (يونان) و 2009 (نيوزلند) بازي‌هاي جهاني جوانان حضور داشتند.

2 سال بعد از قهرماني تيم ايران در رقابت‌هاي بسكتبال جوانان آسيا، گروه جديدي از بازيكنان زير 18 سال روانه صنعا در يمن شدند تا از عنوان قهرماني دفاع كنند؛ آن هم در شرايطي كه بسكتبال ايران به نقطه‌اي رسيده كه كار براي نمايندگان اعزامي سخت شده است.

بعد از قهرماني‌هاي متعدد و حضور براي اولين بار در ميادين جهاني، هر تيمي كه از ايران خارج مي‌شود توقع عمومي كسب نتيجه خوب و راهيابي به بازي‌هاي بين‌المللي است. تيم‌هاي رده‌هاي پايه، بيشتر زير بار فشار رواني اين گونه توقعات قرار دارند.

تا همين 10 سال پيش وقتي تيم‌هاي بسكتبال ايران‌ در آسيا چهارم يا پنجم مي‌شدند تعريف و تمجيد‌ها راه مي‌افتاد، اما حالا كسي به كمتر از قهرماني راضي نيست. تيم زير 18 ساله‌هاي ايران در دوره اخير قابل مقايسه با تيم دوره قبل رقابت‌هاي بسكتبال جوانان آسيا نبود. اين تيم با وجود فعاليت بسيار در سال‌هاي اخير و برگزاري اردوهاي متعدد نتوانست برابر انتظارها ظاهر شود و با قرار گرفتن در رده چهارم آسيا به پيكارهاي جهاني هم راه نيافت.

محسن صادق‌زاده و امير آقاجان به همراه محسن شاه‌علي كه در ماه‌هاي اخير به كادر فني اضافه شد، مربيان جوانان در اين پيكارها بودند.

قبل از سفر، سرمربي تيم گفته بود تيمش را نبايد با جوانان 2008 مقايسه كرد، اما در جريان رقابت‌ها اتفاقات و نتايجي رقم خورد كه از توانايي‌هاي بالقوه در تيم حكايت دارد. صادق‌زاده در گفتگو با رسانه‌ها به توانايي‌هاي بازيكنان تيمش در جريان 2 بازي با كره و چين اشاره كرد.

او گفت تنها تيمي كه برابر چين قهرمان مسابقات توانست خوب بازي كند و حتي شانس برد برابر اين تيم را داشته، ايران بود. حتي اين حرف سرمربي تيم بسكتبال پسران زير 18 سال ايران، ما را بيشتر به فكر فرو مي‌برد، تيمي كه با قهرمان بازي‌ها تا آستانه پيروزي پيش مي‌رود چگونه نمي‌تواند در بازي رده‌بندي برابر چين تايپه به برتري برسد؟ آن هم ديداري كه يك بار با پيروزي در مرحله مقدماتي تجربه آن را داشته است.

در گفتگو با يكي از خبرگزاري‌ها سرمربي تيم بسكتبال جوانان ايران مشكل نداشتن بازي تداركاتي را عامل شكست تيم در بازي‌هاي جوانان آسيا دانسته بود. تيم ايران قبل از بازي‌هاي صنعا در تركيه اردو زده بود و چند بازي در اين كشور برگزار كرد. در اين بين، اما تمام تجربيات بازي جوانان به بازي‌هاي تركيه بازنمي‌گردد، هر چند در اين رده تفاوت محسوسي بين تيم‌ها وجود ندارد.

تيم زير 18 ساله‌هاي آسيا معمولا بازيكناني با آتيه هستند كه براي سال‌هاي بعد زير چتر حمايت قرار مي‌گيرند. بنابراين نمي‌توان عامل تجربه را به تنهايي به موفقيت تيم‌هاي حريف ربط داد چراكه در اين رده شرايط تا حدود بسيار زيادي يكسان است.

برخي از نفرات تيم جوانان ايران فروردين 1388 در بازي‌هاي جهاني دانش‌آموزان به ميدان رفتند. 2 بازيكن نوجوان اين تيم بازي‌هاي نوجوانان آسيا و 3 به 3 المپيك سنگاپور را در كارنامه خود داشتند.

به اين نفرات و بازي‌ها بايد به رقابت‌هاي غرب آسيا هم اشاره كنيم كه تيم جوانان چند ماه قبل از بازي‌هاي مرحله نهايي با جواناني از سوريه و اردن و لبنان بازي كرده بود.

اين بازي‌ها كافي نيست، اما در راه آماده‌سازي تيم جوانان موثر است و حضور در آنها از همين بازيكنان مي‌تواند يك تيم با تجربه در شرايط سني زير 18 سال بسازد.

حكايت در و پاشنه قديمي

در اين دو سال چه بر جوانان بسكتبال ايران گذشت كه حالا ما در رده جوانان در آسيا به دنبال پيروزي يا كسب سهميه جهاني هستيم؟ برگزاري مسابقات باشگاهي به صورت متمركز، برگزاري اردوهاي آماده‌سازي و رقابت‌هاي آموزشگاهي عمده‌ترين فعاليت‌هاي جوانان در كشور ماست. باشگاه‌ها در اين زمينه سرمايه‌گذاري ندارند و فقط موقع نزديك شدن به بازي‌ها تعدادي علاقه‌مند را جذب مي‌كنند تا در بازي‌هاي قهرماني ايران حضور پيدا كنند.

البته در اين ميان باشگاه‌هايي هم اقدام به سرمايه‌گذاري كرده‌اند، اما محدوديت در امكانات مانع اصلي پيشرفت در جهت پرورش و شناسايي استعدادهاي جوان ‌در بسكتبال است.

در آموزشگاه‌ها حركت تازه‌اي نمي‌بينيم و در همچنان روي همان پاشنه مي‌چرخد. برگزاري سالانه رقابت‌هاي آموزشگاه‌ها كه به 5 ـ‌ 4 بازي بيشتر نمي‌رسد دردي را در حلقه گمشده سازندگي در بسكتبال ايران دوا نمي‌كند و در انتها باز مي‌رسيم به فدراسيون بسكتبال و اردوهايش كه بازيكن مي‌سازد و ظاهرا در اوضاع و احوال فعلي ورزش، گريزي از آن نيست.

موازي كاري نتيجه‌اي ندارد جز صرف هزينه و از بين رفتن وقت و انرژي. اگر وضع به همين منوال پيش برود و آموزش و پرورش در يك سو و باشگاه‌ها در سويي ديگر، ساز خود را كوك كنند و فدراسيون سرگرم سازندگي عده معدودي در اردوهاي مقطعي در اين وضعيت بي‌سالني و كم‌سالني باشد، شايد دوره‌هاي بعد باز هم شاهد سقوط باشيم.

مربي پايه داريم؟

فدراسيون بسكتبال از دستيار سرمربي كرواسي به عنوان كسي كه مي‌خواهد در ايران بر كارهاي پايه نظارت كند نام برده است. مدير تيم‌هاي ملي اين خبر را در يك برنامه راديويي گفته است.

مربيان زيادي در زمينه بسكتبال پايه به ايران آمده‌اند و اگر قرار است نگاهي تخصصي‌تر به بسكتبال در اين بخش بيندازيم بهتر است نكات مهمي را زير نظر داشته باشيم. همان روزي كه بهرام رمضان مربي قبلي جوانان از تيم جدا شد و صادق‌زاده هدايت بسكتباليست‌هاي جوان را بر عهده گرفت پيش‌بيني نتيجه تيم سخت شد. از يك طرف بازيكنان تيم در شرايط فني مناسبي قرار نداشتند و از طرفي صادق‌زاده كار پايه‌اي بسكتبال را تجربه نكرده بود.

او در حدود 20 ماه مربيگري تيم جوانان تلاش‌هاي انضباطي بسياري انجام داد و اردوهايش معمولا با اخراج و بخشش نفرات توام بود، اما در نهايت با تيمي به يمن رفت كه به اعتقاد بسياري بازيكنان ديگري هم بودند كه مي‌توانستند در تيم جوانان جا داشته باشند.

در كنار صادق‌زاده، امير آقاجان كه به كار پايه‌اي شهرت بيشتر دارد قرار گرفت و سرانجام به نام محسن شاه‌علي برخورد مي‌كنيم كه بيشترين تجربياتش در مربيگري به دستياري مهران شاهين‌طبع در تيم بزرگسالان صبامهر قزوين يا در سال‌هاي قبل، صباباتري مي‌رسد.

اين گروه با 6 برد و 3 باخت در بسكتبال جوانان آسيا به كار خود خاتمه دادند. تلخ‌ترين باخت جوانان بسكتبال به آخرين بازي اين تيم بازمي‌گردد و همين باخت عملكرد كادر فني را زير سوال مي‌برد.

اين كه از روز اول كه چين تايپه را شكست داديم تا روز آخر كه به همين تيم بازي حساس و سرنوشت‌ساز براي صعود به رقابت‌هاي جهاني را باختيم، چه بر تيم بسكتبال جوانان ايران گذشت؟ كنترل بازي و شناخت حساسيت‌هاي يك مسابقه با توجه به ظرفيت‌هاي روحي و رواني بازيكنان آن هم در رده پايه ركن اصلي موفقيت‌هاي يك تيم در چنين سطحي را تشكيل مي‌دهد.

تيم ايران همان گونه كه در آمار بازي‌ها روشن است در اين دوره ستاره‌اي نداشت و نتوانست در شرايط سخت از اشتباهات خود كم كند. بنابراين طبيعي است رقيبان از اشتباهات بازيكنان ما بيشتر استفاده كرده و بازي در دقايق واپسين را به سود خود خاتمه دهند.

تابلوي افتخارات

چيني‌ها يك قهرماني ديگر را به افتخارات خود در بسكتبال جوانان آسيا اضافه كردند. وقتي به تاريخچه بازي‌هاي جوانان آسيا از سال 1970 به اين سو نگاه مي‌كنيم مي‌بينيم كه تيم‌هاي شرق قاره كهن يكه‌تاز قهرماني هستند.

تا قبل از بازي‌هاي دوره اخير، چين 8 بار، فيليپين 6، كره جنوبي 3 و ژاپن يك بار قهرمان بسكتبال جوانان آسيا شدند و تنها كشوري كه اين موازنه قدرت را بر هم زده‌ ايران است. بسكتباليست‌هاي جوان ايران براي اولين مرتبه در سال 2004 قهرمان آسيا شدند. دومين بار در دوره قبل و سال 2008 بود كه توانستيم يك بار ديگر قهرمان شويم. ناگفته نماند كه در سال 2002 براي اولين بار نايب قهرمان بسكتبال جوانان آسيا شديم.

محمد رضاپور 
جام جم