صنعت مسگری تداعی‌کننده نام زنجان و بازار مسگران
فرهنگی. داخلی. مسگری
زنجان- صنعت مسگری زنجان با بیش از یکهزار سال پیشینه تاریخی، بدلیل بی توجهی در سالهای گذشته، راه پرشتاب زوال را درپیش گرفته بود و می‌رفت تا آخرین روزهای حیات خود را سپری کند که با توجه دولتمردان جانی دوباره گرفت.
به گزارش ایرنا، هنر مسگری یکی از رشته‌های اصیل، تاریخی و ماندگار شهر زنجان به شمار می‌رود که با حمایت‌های مسوولان استانی رونق دوباره به خود گرفته و خیان‌های شهر دوباره به فعالیت‌های مسگران تبدیل شده است.
به نقل از برخی منابع، قدمت استفاده از مس بر اساس مدارک و شواهد باستانشناسی به ۹۵۰۰ق.م می‌رسد و تا قبل از هزاره ق.م(کشف ذوب مس) بصورت خالص بکار رفته و از شیوه چکش کاری سرد برای شکل دادن به آن استفاده می شده است.
امروزه با استناد به مدارک غیرقابل انکار که از گوشه کنار ایران یافت شده می‌توان شمال و مرکز ایران را جزء قدیمی‌ترین مراکز فلزکاری جهان و نیز فلزکاران ایران از پیشگامان کشف ذوب مس در جهان باستان دانست که فراوانی معادن مس در ایران ، موید این نکته است.
با توجه به کشف کوره ذوب مس در سگز آباد قزوین واقع در (تپه قبرستان) و نزدیک بودن این منطقه از لحاظ جغرافیایی به زنجان، که احتمالا اولین کوره ذوب مس می‌باشد نیز وجود معادن بزرگ مس در منطقه نظیر معدن مس (رشید آباد ) را می‌توان به قدمت استفاده از این فلز در زنجان پی برد.
اوج هنر فلزکاری دوره اسلامی مربوط به سلجوقیان است که در این دوره زنجان در کنار مراکزی چون خراسان، موصل، همدان، ری و اصفهان یکی از مهمترین قطبهای فلزکاری محسوب می‌شده و در این دوره نیز زنجان بعنوان یکی از مهمترین مراکز تهیه ظروف مرصع کاری شده ، مطرح بوده است.
در دوره ایلخانی با توجه به نزدیکی پایتخت حکومت ایلخانان به زنجان و توجه حکمرانان ایلخان به فلزکاری و نیز وجود گویهای مرصع نقره کوب، مربوط به این دوره که نام سلطان اولجایتو در آن حک گردیده می‌توان موقعیت فلزکاری در دوره مذکور را تصور نمود.
در دوران معاصر و اندکی قبل از آن شنیدن واژه مس و مسگری در اذهان عموم تداعی‌کننده زنجان و بازار مسگران آن بوده است و متاسفانه، هنر صنعت مسگری در زنجان طی دو دهه اخیر به دلایل مختلفی دچار افول شد، به طوری که از حدود ۸۰۰مسگر فقط ۲۵مسگر باقی مانده بود.
ظروف مسی در زمان حاضر با استفاده از ورق مس و روش چکش کاری گرم و سرد ساخته می‌شود که مهمترین مراحل کار به اختصار عبارتند از: فرم دهی ورق مس به روش چکش کاری ، دندانه دار نمودن لبه‌هایی که به هم متصل می‌شوند، باز کردن دندانه‌ها به روی هم، چفت نمودن و چکش کاری آنها، اضافه نمودن بار (تنه کار و برنج ) و گرم نمودن وچکش کاری مجدد آن انجام می‌گیرد.
به گفته کارشناس صنایع دستی استان زنجان در زمان حاضر با اقدامات صورت گرفته شمار مسگری‌های شهر زنجان از ۱۰مغازه به ۱۵۰مغازه مسگری افزایش یافته است.
شاپور سلیمانپور افزود: در دولت خدمتگذار با اقدامات انجام گرفته فعالیت های خوبی در رشد و پویایی مسگری انجام صورت گرفته است.
وی با اشاره به اینکه در زمان حاضر فعالیت‌های مسگران زنجانی زمینه صادرات آن را به استانهای همجوار و حتی کشورهای همسایه فراهم کرده است، اظهار داشت: زمینه صادرات محصولات تولیدی مسگرهای استان زنجان به کشور عراق فراهم شده است.
این کارشناس صنایع دستی با بیان اینکه هم اکنون مسگران زنجانی برای ادامه فعالیت خود با مشکلاتی مواجه هستند، تصریح کرد: بالا رفتن قیمت اولیه تمام شده،در نوسان بودن قیمت ها، افزایش حامل‌های انرزی مواد اولیه مسگران از مشکلات کنونی این قشر است.
وی با اشاره به اینکه نبود اتحادیه منسجم در این حوزه از عمده موانع صادراتی این صنعت به شمار می‌رود گفت: عدم حمایت از این قشر رکود و نابودی این رشته را فراهم کند.
استاد مشهود مکاری بردبار که ۴۴سال سن دارد و از ۱۹سالگی در این حرفه اشتغال دارد، گفت: ۲۵سال است که با مسگری آشنا شده و حدود هفت سال نیز از اساتیدی چون مرحوم ولی قلندری، رسول معصومی و ابوالفضل صحبت لو روش های مختلف مسگری را فرا گرفته است.
وی با اشاره به اینکه درزمان حاضر در کارگاه شخصی خود واقع در میدان پایین مسگرها زنجان فعالیت می‌کند، اظهار داشت: این صنعت حدود دو سال است که رونق پیدا کرده و در سالهای اخیر نیز آحاد مختلف مردم به خرید صنایع دستی فلزی رغبت بیشتری نشان می‌دهند.
محمد علی سعیدی از دیگر استادکاران قدیمی زنجانی است که ۴۲سال سن دارد و از ۱۵سالگی به مدت ۲۰سال با مسگری آشنا شده، و حدود هفت سال نیز نزد اساتیدی به نام همچون حسین خنجری شاگردی کرده است.
وی با بیان اینکه بازار این صنعت قدیمی با توجه مسوولان استانی وضعیت مناسبی پیدا کرده است،،خاطرنشان کرد: این صنعت حدود چند سال است که رونق پیدا کرده و مردم نیز بدلیل آگاهی از فواید این صنعت استقبال خوبی داشته اند.
علی خدایی دیگر استادکار مشهور مسگری شهر زنجان است که به مدت ۲۵سال با مسگری آشنا شده و از ۱۷سالگی نزد اساتید برجسته فعالیت خویش را آغاز کرده است.
وی با اشاره به اینکه بازار کار این صنعت مناسب و رضایتبخش است، یادآورشد : این صنعت در چند سال اخیر رونق گرفته و حتی از استانهای همجوار نیز سفارش خرید دارند.
این استادکار تنها مشکل این صنعت را عدم حمایت کافی از این صنعت اعلام کرد و افزود: نبود بیمه از جمله مشکلات صنف مسگران در شهر زنجان است که توجه به این موضوع می‌تواند به پویایی و رشد بیشتر آن منتهی شود.
به گفته ی وی، در زمان حاضر این صنعت چندین هزار ساله شهر زنجان به فعالیت خود ادامه می‌دهد و لزوم توجه مسوولان در این حوزه می‌تواند رشد و توسعه روافزون در این حوزه را به همراه داشته باشد.
