90: فرکی: پیشرفت پله‌ای در مربیان دیده نمی‌شود/ نظرزاده: روابط جای ضوابط را گرفته است.

90: مدت‌ها بود قصد داشتیم جلسه‌ای فنی را در مورد چگونگی ورود مربیان به جرگه مربیگری در ایران و همچنین مقایسه‌ای میان نحوه ورود مربیان در ایران با نوع ورود مربیان در لیگ‌های معتبر خارجی انجام دهیم. از این رو تصمیم گرفتیم با حسین فرکی، سرمربی تیم لیگ برتری نفت که سابقه مربیگری در تیم‌ملی و دیگر تیم‌ها را داشته است و اصغر شرفی مربی سابق تیم‌های برق‌شیراز و تیم‌ملی و همچنین علی نظرزاده، مربی اسبق تیم‌های ابومسلم، صبا و تراکتورسازی تبریز گفت‌وگویی انجام دهیم.

قصد داشتیم از وجود افرادی همچون امیرحاج رضایی و بیژن ذوالفقارنسب نیز بهره ببریم اما به دلایل نامعلومی! در روزهای پایانی حاضر به گفت‌وگو با 90 نشدند.

دلیل انتخاب این 3 نفر از مربیان فوتبال کشورمان، سابقه و سواد آنها در زمینه فوتبال است که صراحت کلامشان موجب شد تا جلسه‌ای مفید داشته باشیم. امید است چنین جلساتی موجبات حضور افراد کاربلد بر روی نیمکت تیم‌های فوتبال کشورمان را در هر سطحی فراهم کند.

 

***

روابط به جای ضوابط

اصغر شرفی: تا به حال در مورد این موضوع خیلی صحبت شده است اما هنوز همین راه ادامه دارد. وقتی یک مربی فقط با یک تماس تلفنی هدایت یک تیم لیگ برتری را عهده‌دار می‌شود چه می‌توان گفت؟ این حقیقت وجود دارد و نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.

حسین فرکی: در فوتبال کشورمان چنین چیزی به وضوح دیده می‌شود. بدون آن‌که مربیان، مدرک لازم و دوره‌های لازم را طی کرده باشند، یک شبه ره صد ساله می‌روند! واسطه‌گری در این زمینه بیداد می‌کند. شخصا حدود 30 سال طول کشید تا بتوانم در سطح حرفه‌ای فوتبال کشور، سرمربیگری کنم، اما شاهد هستیم که افرادی بدون داشتن سابقه مربیگری می‌آیند و همواره نیز با شکست، رفته‌اند.

علی نظرزاده: نمی‌دانم این شرایط تا چه زمانی ادامه دارد. معمولا فرد عاقل، نباید از یک قضیه چند بار، ضربه بخورد. تیم‌هایی هستند که مدیران آنها هیچ تفکری برای انتخاب مربی ندارند چون علم مدیریت ندارند! در چنین مواقعی است که می‌بینیم افرادی غیرمسئول در کار چنین مدیرانی، دخالت می‌کنند. جالب اینجاست که حتی مربیان با سابقه که در چند سال متوالی، نتایج خیلی ضعیفی گرفته‌اند، صاحب تیم می‌شوند!

بازیکن بزرگ، مربی بزرگ؟

حسین فرکی: نمی‌توان چنین استنباطی داشت. البته در این مسائل، استثنا وجود دارد و نمی‌توان از آن غافل شد. افرادی همچون مورینیو وجود دارند که اصلا بازیکن نبوده‌اند اما مربی بزرگی شده‌اند.

اصغر شرفی: هر بازیکن بزرگی مربی بزرگی نیست. برای رسیدن به رتبه‌های بالا در زمینه مربیگری، مسائل بسیاری وجود دارد که به نظرم حس کردن فوتبال، یکی از بزرگترین علل در موفقیت مربیان است. مربیگری یک موضوع ژنتیکی است که باید در ذات یک فرد وجود داشته باشد. شاید یک بازیکن بزرگ، فوتبال را در مستطیل سبز به خوبی درک کند اما درک بالایی برای هدایت تیم ندارد.

علی نظرزاده: تا به حال چنین چیزی به اثبات نرسیده است و لازمه مربی بزرگ شدن، بازیکن بزرگ بودن نیست، البته این موضوع استثنا دارد اما تعدادشان کم است. در میان انبوه مربیان بزرگ، قابل شمارش هم نیستند. متاسفانه شاهد این موضوع هستیم که یک بازیکن بزرگ، به محض اتمام فوتبالش، توسط مدیرانی به عنوان سرمربی، انتخاب می‌شود بدون این‌که حتی ثانیه‌ای تجربه کار در کنار مربیان را داشته باشد. این به ضرر هر دو طرف است. بازیکن بزرگ را باید اسطوره نگه داشت. نه این‌که با مربیگری تبدیل به یک شخصیت معمولی و حتی گاهی منفور گردد.

سلسله مراتب مربیگری

حسین فرکی: کلاس مربیگری، میزان دوره کلاس‌ها،حضور در میان مربیان بزرگ، رفتن بر سر تمرینات تیم‌های بزرگ دنیا و... مواردی است که به نظرم یک فرد باید طی کند تا جایگاه خوبی در جرگه مربیگری برای خودش دست و پا کند. اما متاسفانه اغلب مربیان کشورمان چنین سلسله مراتبی را طی نمی‌کنند.

اصغر شرفی: کلاس مربیگری، دانش فوتبال، مطالعه فنی تیم‌های بزرگ جهان و.. را به عنوان مسائلی می‌توان بیان کرد که سرمربی باید طی کند. خوشبختانه طی چند سال اخیر، فدراسیون فوتبال، کلاس‌های مربیگری خوبی برگزار می‌کند اما خود مربیان نیز باید در این کلاس‌ها حضوری فعال پیدا کنند. داشتن عکس با شورت ورزشی، دلیلی برای مربیگری کردن نیست. متاسفانه بعضی‌ها چسبیده فوتبال ایران شده‌اند و جای چکیده‌های فوتبال را گرفته‌اند. چسبیده‌های فوتبال در ایران بسیار زیاد شده‌اند و حتی گاهی شاهد این موضوع هستیم که دست به تخریب می‌زنند. می‌گویند فلان مربی که دانش بالایی هم دارد، چون عکس با شورت ورزشی ندارد پس مربی نیست. گندیدگی فوتبال ایران به خاظر حضور این چسبیده‌ها است.

نظرزاده: لازم است مربیان با علم روز دنیا آشنا شوند. کلاس‌های حرفه‌ای را طی کنند. خود من علیرغم سختی‌های فراوانی که چند سال پیش طی کردم اما به خاطر عشق به فوتبال، دنبال گرفتن مدرک حرفه‌ای مربیگری رفتم. چون داشتن مدرک A راضی‌ام نمی‌کرد. اکنون هم دنبال گذراندن کلاس فوق حرفه‌ای هستم. البته فقط کلاس رفتن کافی نیست. لازم است فدراسیون، مربیان بزرگ را وارد فوتبال کشورمان کند تا از آنها الگوبرداری کنیم.

پیشرفت پله‌ای

فرکی: به نظرم اگر مربیان داخلی، همچون مربیانی که در لیگ‌های معتبر دنیا، سکان هدایت تیم‌هایشان را برعهده دارند به صورت مرحله‌ای، بالا بیایند قطعا به موفقیت خواهیم رسید. آن موقع است که دیگر جایی برای بعضی مربیان که موفقیت مقطعی کسب می‌کنند، نخواهد ماند. مثلا اگر یک مربی از طریق تیم‌های پایه یک باشگاه و یا تیم دوم بزرگسالان، وارد مربیگری شود و در آنجا به توفیق برسد و سپس به تیم اصلی آن باشگاه برای مربیگری، ورود پیدا کند قطعا شاهد موفقیت خواهیم بود.

اصغر شرفی: کاملا با این موضوع موافقم. در خارج از ایران، تیم‌های موفقی هستند که مربیانی را جذب می‌‌کنند که پیشرفت پله‌ای داشته‌اند. آنها حتی از جذب مربیانی که ناگهانی به توفیقاتی رسیده‌اند نیز خودداری می‌کنند. البته در چنین قضایایی مستثنی هم هست. مثلا مارادونا، او ذاتا فوتبال را می‌شناسد. اما ما به خاطر این‌که فقط به طور مقطعی به موفقیت فکر می‌کنیم. نتوانسته‌ایم موفق شویم. مثلا چرا باید حدود 4دهه به فکر حضور در المپیک باشیم؟ نوع انتخاب‌هایمان ایراد داشته و دارد. چون نگاه مدیران، درازمدت نبوده است و فقط به فکر چند ماه و چند سال هستند.

نظرزاده: چیزی که در ایران به هیچ وجه رعایت نمی‌شود. مربیان مجرب و با دانش خانه‌نشین شده‌اند و دیگران جانشین آنها شده‌اند.

حضور پیشکسوتان در فوتبال

فرکی: آنها سرمایه فوتبال یک مملکت هستند. باید از تجارب آنها در زمینه‌های روانشناسی تیم، تاکتیک تیم و... استفاده کنیم.

شرفی: ابتدا باید این موضوع را عنوان کرد که پیشکسوت فوتبال مختص افراد با سن و سال بالا نیست. پیشکسوت فوتبال به کسی گفته می‌شود که فوتبال را لمس کرده است. به قول معروف سرد و گرم این رشته را در دوران بازی‌اش و دوران مربیگری چشیده است. مثلابه ما می‌گویند شما پیشکسوت فوتبال هستید. اما چون پاک هستم و صراحت کلام دارم جایی در فوتبال مملکتم که در بالاترین رده‌های باشگاهی و ملی چه به عنوان بازیکن چه به عنوان مربی حضور داشته‌ام، ندارم. هیچ چیزی را هم مثل فوتبال دوست ندارم. عاشق فوتبالم وبه خاطرش، حرص و جوش می‌‌خورم.

نظرزاده: آنها پیشینه و شناسنامه فوتبال کشورمان هستند. وقتی فردی، شناسنامه‌ نداشته باشد در واقع موجودیتی از لحاظ اجتماعی ندارد. ما نیز اگر قدر این افراد را ندانیم و از تجارب آنها بهره کافی نبریم، فوتبالمان بی‌هویت خواهد شد.

تاثیر علم در فوتبال

فرکی: تجربه فقط بخشی از راه موفقیت مربی در یک تیم است. بخش مهم را علم مربی ایفا می‌کند. مربی با دانش، قدرت تفکر بیشتری هم دارد چون دایره دید وسیعی دارد.

شرفی: نمی‌توان نقش علم را در فوتبال، بی‌تاثیر خواند. علم فوتبال، جزو لازمه‌های مربیگری است! اما همان طور که قبلا هم عنوان کردم یک مربی باید ذاتا مربی باشد. یعنی در ژن او، این موضوع وجود داشته باشد.

نظرزاده: بسیار نقش دارد. به نظرم دوفاکتور تجربه و علم روز فوتبال، اگر در یک مربی، بارز باشد قطعا تیم تحت هدایت وی، موفق خواهد شد.

مدیریت مربی

فرکی: شاید یک مربی، علم روز را دارا باشد اما به خاطر عدم مدیریت در فضای تمرین‌ها و بازی‌ها نمی‌تواند ارتباط خوبی با بازیکنان برقرار کند. بالطبع تیم نیز نمی‌تواند از رویه‌ای که مربی‌اش می‌خواهد پیروی کند.

شرفی: بسیار مهم است. مربیان موفق، مدیریت قاطع دارند. در گذشته افرادی همچون دکتر بیلاردو چنین خصوصیاتی داشتند و در فوتبال امروز هم افرادی همچون گواردیولا و مورینیو اینگونه هستند.

نظرزاده: متاسفانه در این زمینه هم در فوتبال مملکتان با مشکل مواجه هستیم. همواره یک بازیکن بزرگ را یک مربی بزرگ تربیت می‌کند. شما می‌بینید که چندین سال است، تولید بازیکن نداریم. تا همین 2 سال پیش کریم باقری و فرهاد مجیدی با سن بالای 32 سال، جزو بهترین‌های لیگ بودند و کمبود بازیکن داشتیم. یک مربی که کلاس‌های مناسب را طی کرده باشد و از لحاظ مدیریتی، تسلط کامل روی بازیکنان داشته باشد قطعا روی بازیکنان تاثیرگذاری خوبی خواهد داشت.

نقش مدیران در ورود مربیان

فرکی: همان طور که قبلا گفتم برخی مدیران فقط به دنبال مربیانی هستند که در یک مدت زمانی کوتاه نتیجه گرفته‌اند. به نظرم چنین مدیرانی برتر از مربیان موفق کوتاه‌مدت هستند! چرا که چنین افرادی را جذب می‌کنند.

مدیران باید انتخاب قانونمند در جذب مربی تیم‌هایشان داشته باشند نه از روی رفاقت و باندبازی!

شرفی: باید از دو بعد به این قضیه نگریست. ابتدا این‌که مدیران ارشد نباید ازمدیران باشگاه‌ها در کوتاه‌مدت، انتظار نتیجه‌گیری داشته باشند. چرا که موجب می‌شود آنها به دنبال مربیانی بروند که فقط بتوانند در کوتاه‌ترین زمان، نتیجه مناسب بگیرند که معمولا این امر، محقق نمی‌شود چرا که علیرغم صرف هزینه‌های هنگفت، فقط به فکر نتیجه‌گرایی هستند و برنامه بلندمدت ندارند. از بعد دوم که به این موضوع توجه کنیم باید بگویم که متاسفانه برخی مدیران هم درباندبازی‌هایی برای انتخاب مربی، حضور دارند واین یعنی مرگ تدریجی فوتبال.

نظرزاده: به نظرم باید قبول کنیم بعضی مدیران ما، به علت عدم آشنایی با مدیریت فوتبال دست به تصمیماتی می‌زنند که منطقی نیست. شاهد هستیم که یک تیم، قبل از آن‌که سرمربی تعیین کند، اقدام به جذب بازیکن می‌کند. این بدان معنی است که مدیران این تیم‌ها خودشان در تمامی مسائل ریز و درشت فنی نقش دارند.

مدیران فوتبال، باید در کلاس‌های مدیریتی شرکت کنند تا بتوانند انتخاب درست در زمینه جذب مربیان مجرب و علم‌گرا داشته باشند.

مربیان پرحاشیه بهترند یا کم حاشیه؟

فرکی: من معتقدم مربی کم حاشیه می‌تواند آرامش زیادی به تیم‌ها منتقل کند. البته یک جمله‌ای در فوتبال وجود دارد که می‌گوید یک مربی پرحاشیه، حاشیه را از میان بازیکنان بر می‌دارد. اما این قضیه به خیلی چیزها بستگی دارد. این‌که مربی فوق بین حاشیه خارج از تیم و حاشیه داخلی تیم را بداند. مثلا مورینیو معمولا چنین روشی را اتخاذ می‌کند اما امثال مورینیو بسیار کم هستند.

شرفی: خدا را شاکرم در ایران، حداقل دیگر مربیانی که حاشیه زیادی دارند حضور ندارند. آنها زمانی می‌خواستند دلقک مطبوعات باشند و مردم را بخندانند!

نظرزاده: شخصا معتقدم مربی کم‌حاشیه، محاسن بیشتری نسبت به مربی پرحاشیه دارد. البته به شرطی که مدیریت لازم را نیز داشته باشد تا تیمش دچار حاشیه نشود.

نقش مربیان خارجی درایران

فرکی: فوتبال یک بازی غربی است. ما از لحاظ علم روز فوتبال، با مشکل مواجه هستیم. پس برای پیشرفت این ورزش در کشورمان، لازم است که مربیان مطرح و کاربلد خارجی را بیاوریم.

شرفی: حضور مربی ممتاز خارجی می‌تواند به فوتبال، کمک کند. اما باید بستر مناسب برای آنها فراهم شود.

نظرزاده: مربیان مجرب و با دانش خارجی، قطعا می‌توانند باعث پیشرفت و تعالی فوتبال کشور شوند. البته نباید منتظر حضور مربیان بزرگ خارجی باشیم. خودمان نیز باید در کلاس‌های مربیگری خارجی حضور پیدا کنیم و بر سر تمرینات تیم‌های مطرح دنیا برویم.

راهکار

فرکی: اگر از برنامه تیم‌های مطرح دنیا استفاده کنیم قطعا می‌توانیم پیشرفت قابل محسوسی داشته باشیم. البته به نظرم در چند سال اخیر، از لحاظ سطح مربیگری، پیشرفت قابل قبولی داشته‌ایم اما همچنان راه طولانی‌ در پیش داریم

شرفی: حضور در کلاس‌های مربیگری، دوره‌های مربیگری، الگوبرداری از تیم‌های صاحب سبک و عدم باندبازی و روابط در انتخاب مربی.

نظرزاده: آشنایی با علم روز فوتبال دنیا از طریق حضور مدرسان مطرح در ایران و کار کردن زیر نظر مربیان بزرگ، می‌تواند راهگشای این موضوع باشد.

 

 

حسن امامقلی