اگر وعده خصوصی شدن این دو باشگاه زودتر تحقق یابد...

قصه های پر جنجال لیگ برتر فوتبال ما در بیشتر موارد حول و حوش تیمهای سرخ و آبی پایتخت چرخیده و معمولا زمان های پر سرو صدای آن چند هفته پس از آغاز لیگ و به سراشیبی افتادن یکی از این دو تیم بوده است اما حکایت جنجالهای از نوع سرخابی لیگ یازدهم چند هفته ای پیش از آغاز لیگ  در اردوگاه پرسپولیس آغاز شد.

درست در پایانی ترین نقطه فوتبال باشگاهی فصل گذشته یعنی پس از سوت پایان بازی برگشت دیدار فینال جام حذفی کشور که به قهرمانی تیم پرسپولیس یا نام رسمی آن پیروزی ختم شد دو طرف جنجالهای چندین هفته پرسپولیس در لیگ دهم یعنی حبیب کاشانی و علی دائی خبر از پایان ماموریت خود داده بودند. شاید اگر گفته های علی دائی را به نازهای معمول سر مربی قهرمان برای تمدید قرار داد می توانستیم ربط  دهیم اما استعفای کاشانی که ملقب به سرپرست موقت باشگاه پرسپولیس بود کمی غیر عادی به نظر می رسید. حبیب کاشانی در آخرین روزهای حیات سازمان تربیت بدنی از سمت خود استعفا داد اما آخرین رئیس سازمان ورزش کشور پیش از تبدیل آن به یک وزارتخانه با رد این استعفا به حبیب کاشانی دستور بازگشت داد و این اتفاق در حالی می افتاد که قرار بود در آینده نزدیک مجلس شورای اسلامی به انتخاب اولین وزیر ورزش توسط دولت دهم یعنی دکتر حمید سجادی جلسه بررسی و تایید و یا عدم رای اعتماد اقدام کند.

حمید سجادی مردی بود که بسیاری او را مردی نزدیک به علی دائی می دانستند و به همین دلیل به نظر می آمد که با انتخاب حمید سجادی بازگشت کاشانی به  باشگاه پرسپولیس موقتی تر شده و هیات مدیره هیا  دو باشگاه استقلال و پرسپولیس از سوی وزیر جدید ورزش تعیین شود اما مجلس شورای اسلامی  با شگفتی بسیار به حمید سجادی که سابقه قهرمانی آسیا و تحصیل کرده رشته تربیت بدنی بود رای اعتماد نداد و چند هفته بعد دکتر محمد عباسی که عمدتا از او بعنوان یک فرد غیر ورزشی یاد می شود وزیر ورزش و جوانان شد.

انتخاب دکتر عباسی با واکنشهای متفاوتی رو به رو بود عده ای معتقد بودند که این انتخاب می تواند درست باشد زیرا وزارتخانه برای امر ورزش به تنهائی تشکیل نمی شود بلکه باید به امور جوانان هم نظارت داشته باشد و اصولا در بسیاری از نقاط دنیا افرادی در امر ورزش مدیریت می کند الزاما سابقه پر بار ورزشی نداشته اند و از سوی دیگر مخالفین این تصمیم معتقد بودند عدم اشراف به امر حوزه تربیت بدنی می تواند خلا بزرگی در جهت یافتن راه کارهائی برای ارتقا وضعیت جوانان در کشور باشد زیرا جوانان و ورزش اجزای لاینفکی از همدیگر هستند اما سابقه سازمان تربیت بدنی در کشور ما نشان داده است که مردان راس هرم این مقوله اجتماعی یعنی ورزش عمدتا از مردان سیاسی بوده و برای  بررسی عملکرد اولین وزیر ورزش باید به قابلیتهای مدیریتی او بیش از دانش ورزش اش توجه کرد.

روزهای اول حضور وزیر ورزش  در حوزه ماموریتش با چالش های ریز و درشتی همراه بود که نشان از روزهای سختی می داد که یک مدیر غیر ورزشی  فعال در حوزه ورزش باید با آن مواجه شود که دخالت مستقیم و دستور صریح وزیر در مورد لغو محرومیت تماشاگران باشگاه تراکتور سازی و عدم اطلاع وزیر از حذف تیم ملی فوتبال بانوان جمهوری اسلامی ایران در راه رقابتهای انتخابی المپیک از جمله این چالش ها بود.

اما شاید باید گفت بزرگترین بحران این روزهای وزیر ورزش و جوانان ایران مربوط به انتخاب هئات مدیره دو باشگاه استقلال و پرسپولیس است. حکایت از آنجا آغاز می شد که کنفدراسیون فوتبال آسیا  با دستور اکید خود به فدراسیون فوتبال اعلام کرده بود که تمامی باشگاههای ایرانی حاضر در رقابتهای لیگ قهرمانان باشگاههای آسیا باید اسامی هیات مدیره خود را به آنها اعلام کنند.

البته باید گفت که کنفدراسیون فوتبل آسیا چندین بار این  مسئله را به فدراسیون فوتبال اعلام کرده و طی آخرین ضرب الاجل خود فرصتی دیگر به دو باشگاه استقلال و پرسپولیس نداده بود و از این رو وزیر ورزش و جوانان باید خیلی سریع این اسامی را اعلام کرده و دو باشگاه را  از شرایط عجیب و غیر استانداردی که با آن رو به رو بوده و توسط  سرپرست موقت اداره می شدند نجات می داد. از سوی دیگر بحران  مدیریت در باشگاه پرسپولیس  که پیش از آغاز فصل شروع شده و با آغاز لیگ و کسب نتایج بسیار ضعیف شدت گرفته و پس از باخت سرخهای تهرانی در شهرآورد هفتاد و یکم به اوج خود رسیده بود شرایط را برای اتخاذ یک تصمیم بسیار سریع از سوی وزیر ورزش و جوانان مهیا کرده بود.

سر انجام اسامی هیات مدیره های دو باشگاه استقلال و پرسپولیس اعلام شد. اسامی که بیش از پیش تعجب بسیاری از محافل را برانگیخت!! از مجلس شورای اسلامی و کمیته تربیت بدنی  اعتراش های مستقیمی نسبت به این تصمیم شده بود که مهمترین آنها نقض قانون در انتخاب برخی از چهره های سیاهه های اسامی دو باشگاه بود. در بین اسامی افرادی حضور داشتند که دارای پستهای دولتی دیگر بوده و بنا بر قانون دو شغله ها نمی توانستند صاحب دو پست دولتی باشند که البته این اشکال برای اولین بارمطرح نمی شد و به یاد داریم پیش از این گفته می شد چون عضویت در هیات مدیره های دو باشگاه بدون دریافت دستمزدی است پس این حضور در هیات مدیره شغل محسوب نمی شود اما در همین نکته حرف و سوال بسیار است که چگونه از کسانی که عایدی از انجام وظیفه خود ندارند می توان پاسخگوئی را طلبید؟

اما  نکته بعدی  در مورد لیست اعضای هیات مدیره این دو باشگاه، اکثریت سیاسی بجای ورزشی بود. سوالی که برای بسیاری از کارشناسان و علاقمندان این دو باشگاه مطرح بود این است که چگونه  با توجه به سیل بازیکنان و پیشکسوتان این دو تیم که بسیاری از آنها دارای تحصیلات و سابقه ورزشی و مدیریت ورزشی بوده اند وزارت ورزش نتوانسته است نفرات محق تری را برای احراز پست عضویت هیات مدیره این دو باشگاه انتخاب کند؟ ضمن آن که اگر قرار بود کسانی که در این دو باشگاه عضویت نداشته به عنوان عضو هیات مدیره ردای مدیریتی را بر تن کنند چرا این افراد از بین ورزشکاران تحصیل کرده نباشد؟

و اگر بخواهیم نگاهی به اعضای ورزشی هیات مدیره بیافکنیم تنها شاهد حضور فوتبالیستها هستیم در حالیکه دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در تاریخ خود بزرگان تحصیل کرده زیادی در رشته های دیگر ورزشی خصوصا بسکتبال و والیبال دارند که همگی آگاه و خبره و از استخوان خرد کرده های این دو باشگاه هستند و خود این فوتبالیستهای حاضر در این لیست را هم نمی توانیم افراد واجد شرایط مدیریت حساب کنیم.

افرادی چون جواد زرینچه و فرزامی و پنجعلی هیچگاه سابقه مدیریتی نداشته اند ضمن این که محمد پنجعلی خود از اعضای کمیته فنی پرسپولیس در هنگام انتخاب سر مربی جدید تیم بود که همین سرمربی یکی از موضوعات اصلی بروز بحران عدم نتیجه گیری در باشگاه پرسپولیس است. اما دیگر عضو ورزشی این لیست علی پروین مرد نام آشنای سرخها در طی چند دهه اخیر می باشد. بسیاری معتقد حضور پروین پاسخی برای کسانی است که مدعی بودند مدیران ورزشی باید افرادی باشند که تصاویری با البسه ورزشی داشته باشند اما همگان می دانیم که صرف داشتن سابقه ورزشی هیچگاه ملاک انتخاب مدیر ورزشی نمی تواند باشد که اگر این گونه بود مردانی چون پله و مارادونا و جرج بست و ... باید مدیران برجسته فوتبال کشورهایشان می بودند.

مدیریت ورزش یک مقوله تخصصی است و به طور حتم داشتن سابقه ورزشی می تواند در آن مفید باشد اما در کنار سابقه ورزشی تحصیلات آکادمیک مربوطه و سابقه مدیریت از اساس موفقیت در امر مدیریت ورزش است. اگر امروز مشاهده می کنیم که مردانی چون مشحون و یا رومنیگه و بکن بائر در امر مدیریت موفق هستند بر این اساس است که تنها به سابقه ورزشی خود اکتفا نکرده بلکه تحصیلات و تجربه مدیریت دارند و در هیچ جای دنیا خصوصا  در باشگاه، از تئوری داشتن پست مدیریت به صرف دارا بودن از عکس ورزشی پیروی نمی کنند که اگر این گونه بود در بارسلونا مردانی چون لاپورتا بجای کرایوف مدیر نبودند.

اما آیا پروین سابقه مدیریت موفقی دارد؟ سابقه مدیریت علی پروین را در استیل آذین مشاهده کرده ایم!! روزگاری که علی پروین با زوج این سالهای اخیرش یعنی حسین هدایتی یار غار و گلستان شد قرار بر این بود که پروین با عناوین مدیریتی در این باشگاه کار کند اما مشاهده کردیم که علی پروین بخاطر فضای فکری و نوع ارتباطهای اجتماعی که دارا می باشد هیچگاه نتوانست ضابطه را بر رابطه ارجحیت دهد و در مواقع اضطراری یا بار دیگر گرمکن بر تن کرده و وارد زمین می شده و یا با بیماری ناگهانی همه چیز را رها می کرده است.

از این رو انتخاب علی پروین را علی رغم سابقه اش بعنوان بازیکن و سرمربی و مدیر فنی که روزگاری آن را به واژه کشک یاد می کرد در تیم پرسپولیس کار عاقلانه ای نمی دانیم و بسیار متعجب هستیم که مردانی چون محمد دادکان و جعفر کاشانی و یا امیر ایلیاوری(از بسکتبالیستهای سابق تیم ملی و پرسپولیس) که دارای سوابق مدیریتی و ورزشی هستند به جای مردانی چون پنجعلی و پروین نیستند.

اما  در سوی دیگر انتخاب اعضای هیات مدیره نامهای سیاسی وجود دارند که برخی برای بار چندم به این سمتها منتصب شده اند و برخی دیگر از جمله سردار رویانیان و فروزنده برای اولین بار در حوزه ورزش به کارزار مدیریت آمده اند. در ورود افراد تکراری هیات مدیره  باید به اسامی چون امیدوار رضائی و مقداد نجف ن‍ژاد و احمد رسولی نژاد از استقلال و نژاد فلاح در پرسپولیس اشاره کرد که سه نفر اولی عضو همان هیات مدیره ای بوده اند که در زمان ایشان لیست اسامی استقلال دیر به کنفدراسیون فوتبال آسیا فرستاده شد و زمینه باخت استقلال فراهم گشت و حتی همین مسئله باعث استعفای دسته جمعی آن هیات مدیره شد.

حال سوال  دیگر  این است که چگونه این افراد دوباره به هیات مدیره استقلال باز آمده اند و یا ن‍ژاد فلاح که بنا به گفته هایش در آخرین مصاحبه ای که با رسانه ها انجام داده این است که به این دلیل در هیات مدیره است که همواره نقش تعاملی داشته است چگونه به این پست بر می گردد؟ اما بزرگترین سوال در مورد انتخاب مدیر عامل باشگاه پرسپولیس است. تا آنجا که همواره در مورد قانون هیات مدیره ها وجود دارد شخص مدیر عامل با تشکیل جلسه اعضای هیات مدیره و با انتخاب آنها تعیین می شود و کمتر شاهد بودیم که مدیر عامل بدون حق رای هیات مدیره انتخاب شود اما این اتفاق برای دو باشگاه استقلال و پرسپولیس بارها رخ داده است. اگر انتخاب علی فتح الله زاده خوئی بعلت آن که سابقه در تیم استقلال داشته و کارنامه نسبتا موفقی دارد چندان مورد بحث قرار نمی گیرد اما انتخاب محمد رویانیان بسیار بحث انگیز است.

این اولین بار نیست که مدیر عامل باشگاه پرسپولیس فرد سیاسی است. سابقه نشان داده است که اکثر مدیران عاملی در پرسپولیس منشا موفقیتهای زیاد خصوصا ورزشی بوده اند از تبار ورزشکاران این باشگاه بوده اند که می توان از امیر عابدینی و محمد حسن انصاری فرد بعنوان دو نمونه موفق و از مردانی چون خطیب و غمخوار و حبیب کاشانی بعنوان نمونه های ناموفق یاد کرد. بحث اصلی در مورد این انتخاب این است که بنا به وعده ریاست جمهور در روزهای آخر دولت نهم، قرار بر این بود که دو تیم متعلق به سازمان تربیت بدنی یعنی استقلال و پرسپولیس به بخش خصوصی واگذار شوند و حتی شایعه قیمت گذاری برای این دو باشگاه در بازار فرا بورس عنوان شد اما اکنون با قریب گذشت  دو سال و 4 ماه از عمر دولت دهم هنوز این وعده به تحقق در نیامده است و حضور مدیر عامل دولتی دیگر در باشگاه پرسپولیس نگاه دولتی شدن بیشتر این باشگاه را به معرض نمایش می گذارد.

بخوبی  می دانیم که شاید  دولتی بودن اعضای هیات مدیره بعنوان نقش نظارتی و مشورتی خود کمتر مورد انتقاد قرار بگیرند اما همگان می دانند شخص مدیر عامل بعلت این که عامل اجرائی بوده و در بسیاری از عوامل فنی نظیر تعیین مربی و نقل و انتقال و خرید بازیکن نقش اصلی دارد باید سابقه خوب ورزشی داشته باشد اما محمد رویانیان خود اذعان دارد که سابقه فوتبالی او تنها مربوط به زمانی می شود که در کودکی فوتبال گل کوچک بازی می کرده است. محمد رویانیان در توجیه انتخاب و قبول این مسئولیت می گوید به این علت که ادعا در مدیریت دارد قادر به انجام این ماموریت است و اگر کس دیگر قادر به انجام این مسئولیت خطیر است براحتی حاضر به ترک پست مدیر عاملی است اما علی رغم این که می گوید او باید نقش لجستیک و مدیریت تدارکاتی برای تیم داشته باشد و امور فنی را به پروین و پنجعلی واگذار کند اما معتقدیم که این کار عملی نیست.

اظهار نظر ها و عملکرد محمد رویانیان در این چند روز قبول مسئولیت مدیریت عاملی پرسپولیس بخوبی نشان می دهد که او تا چه حد با حوزه جدید مسئولیتش بیگانه است. رویانیان در اولین اقدام خود می گوید که قرار است محمد مایلی کهن و علی دائی و کریم باقری را در باشگاه پرسپولیس جمع کند. سوال بزرگ این است که علی دائی با داشتن پست عضو هیات مدیره باشگاه راه آهن و سرمربی تیم راه آهن چگونه می تواند در پرسپولیس کاری کند؟ اگر رویانیان در جریان تاریخ روابط دائی با مایلی کهن و دائی با پروین و دائی با باقری بود خیلی راحت می توانست درک کند چنین تجمع بعلت تفاوت رفتارها و شخصیت هیچگاه موثمر ثمر نخواهد بود.

محمد رویانیان رفتارهائی با توجه به حوزه مدیریتهای سابقشان دارند. ایشان پایه گذار پلیس 110 بوده و دبیر کار گروه تخصصی در دولت همچون کار گروه راهبری دفاتر پیشخوان خدمات دولت هستند و قبلا نیز در نیروی انتظامی و در بخش راهنمائی و رانندگی کار کرده اند. پست حساس ایشان در بخش  مدیریت سوخت رسانی کشور باید 24 ساعته باشد آنگاه ایشان توان مدیریت موازی را حتی در صورت نادیده انگاشتن آیین نامه دو شغله ها خواهند داشت؟ در هر حال اگر از بسیاری از کاستی های انتخاب هیات مدیره های دو باشگاه استقلال و پرسپولیس گذر کنیم به طور حتم انتخاب محمد رویانیان حتی با پیش زمینه مدیریت خوب در دیگر حوزه ها نمی تواند  پاسخ مناسبی به سیل طرفداران پرسپولیسی باشد که مشغله های بی شمار حبیب کاشانی و عدم احاطه او بر مسائل ورزشی را دلیلی دانسته اند که رسما در بسیاری از ورزشگاهها به او فرمان رها کن را بدهند و حالا این سیل طرفدار با هیات مدیره نه چندان موثر و از سوی دیگر مدیر عاملی با سابقه ای در حد صفر و مشغله های بی شمار را آزمایش کنند و تمامی این سخنان در حالی است که وعده خصوصی شدن این دو باشگاه اگر  زودتر تحقق یابد شاید دیگر فوتبال ایران مجبور نباشد که بار دیگر افرادی بر اساس تصمیمهای کاملا شگفت انگیز را بدون هیچ سابقه خوب تحصیلی و فنی و تجربی بر مسند مدیریت تیمهای محبوبشان ببیند.