آشنایی با لیگ اروپا (جام یوفا)

ورزش > فوتبال - همشهری آنلاین- مریم دری‌منش:
مسابقات لیگ اروپا از تغییر نام جام یوفا به وجود آمد که توسط ارنست تومن سوئیسی، ‌اوتوریو باراسی ایتالیایی و سر استنلی راس انگلیسی (یکی از روسای بعدی فیفا) طراحی شده بود.

این تورنمنت برای تیم‌هایی ایجاد شده بود که در شهرهای آنها به طور منظک نمایشگاه‌های تجاری برپا می‌شد. این جام نمایشگاهی، در 18 آوریل سال 1955 متولد شد، دو هفته پس از معرفی جام قهرمانان باشگاه‌های اروپا.

در اولین جام نمایشگاهی تیم‌های منتخب شهرهای بارسلونا، ‌بازل، بیرمنگام، کپنهاگ، فرانکفورت، لوزان، لایپزیگ، لندن، میلان و زاگرب حضور پیدا کردند. برگزاری این جام سه سال ادامه داشت و بازی‌ها همزمان با برپایی نمایشگاه برگزار می‌شد. تیم شهر بارسلونا که منحصرا از بازیکنان باشگاه اف.ث. بارسلونا تشکیل شده بود،‌ در فینال اولی دوره در دو بازی رفت و برگشت با نماینده شهر لندن روبرو شد و در مجموع با نتیجه 8 بر 2 به برتری رسیده و قهرمان این دوره شد.

در دور دوم، سازمان‌دهندگان تورنمنت تیم‌های باشگاهی شهرها را در مسابقات شرکت دادند، البته بازهم تیم‌های شهرهای نمایشگاهی.

16 تیم در رقابت‌های فصل 60/1958 شرکت داشتند و این مسابقات به صورت مسابقات سالیانه درآمد. در سال 1962 تعداد تیم‌ها به 32 تیم افزایش یافت که در این میان بیش از 100 تیم در شروع بازی‌ها حضور داشتند.

در سال‌های آغازین، تیم‌هایی از جنوب اروپا، عمدتا از اسپانیا عناوین قهرمانی را کسب می‌کردند. از جمله بارسلونا که سه بار، و والنسیا که دوبار قهرمان شدند.

در سال 1968 با قهرمانی لیدز یونایتد، برای اولین بار یک تیم از اروپای شمالی این مقام را به دست آورد و این شروع سری شش ساله قهرمانی تیم‌های انگلیسی بود.

جام یوفا

پنجمین قهرمانی انگلیسی‌ها را تیم تاتنهام هاتسپر در فصل 72/1971 جشن گرفت که نامش به عنوان اولین قهرمان جام یوفا در تاریخ این جام ثبت شد. از آنجایی که برگزاری این تورنمنت، دیگر با برپایی نمایشگاه در ارتباط نبود، نام آن از جام نمایشگاهی به جام یوفا تغییر پیدا کرد.

از دهه 1970 باشگاه‌های آلمانی، هلندی،‌ بلژیکی و سوئدی با تیم‌های انگلیسی بر سر تصاحب جام به رقابت پرداختند. در بین سال‌های 1968 و 1984 با قهرمانی یوونتوس تورین ایتالیا در سال 1977، تنها یک تیم از جنوب اروپا موفق به کسب مقام قهرمانی شد.

اما پس از هردو قهرمانی متوالی رئال مادرید در اواسط دهه 80، در سال 1989 با قهرمانی تیم ناپل، سری قهرمانی تیم‌های ایتالیایی آغاز شد. در طول یازده سال، هشت بار باشگاه‌های این کشور قهرمان جام یوفا شدند. اینتر نازیوناله (اینتر میلان) در این فاصله زمانی سه بار جام را به دست آورد.

در سال 2000 با قهرمانی گالاتاسرای، اولین تیم ترکیه‌ای موفق به تصاحب یک جام اروپایی شد. به استثنای سال‌های 1964 و 1965 که بازی نهایی در شهر بارسلونا و شهر تورین انجام شد، دیگر دیدارهای فینال مانند بازی‌های مراحل قبل به صورت رفت و برگشت انجام می‌شدند. تازه از سال 1998 قهرمان این جام در تک بازی فینال شناخته می‌شود. در آن سال در یک فینال کاملا ایتالیایی اینتر میلان سه بر صفر اس.اس. لاتزیو را در ورزشگاه پارک دو پرنس پاریس شکست داد.

موفق‌ترین تیم‌ها در این جام اینترمیلان، یوونتوس تورین و لیورپول، هرکدام با سه مقام قهرمانی هستند.

از فصل 2000/1999 که تصمیم به تشکیل "جام برندگان جام" گرفته شد، قهرمان جام حذفی هر کشور به این جام راه پیدا می‌کند. به علاوه بازندگان مرحله سوم مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا هم راهی این جام می‌شوند. همچنین تیم‌های سوم هشت گروه‌ لیگ قهرمانان وارد جام یوفا می‌شوند.

برای اولین بار در فصل 05/2004 مرحله گروهی این جام با حضور 40 تیم آغاز شد که هرکدام چهار بازی انجام داده بودند.

لیگ اروپا

از فصل 2010/2009 جام یوفا به لیگ اروپای یوفا تغییر نام داد و تیم‌های مرحله گروهی آن به 48 تیم افزایش پیدا کرد که مانند لیگ قهرمانان اروپا در مجموع شش بازی (نیمی در خانه و نیمی در خانه حریف) انجام می‌دهند. باشگاه‌های اتلیتکو مادرید و اف.ث. پورتو اولین قهرمانان این تورنمنت جدید بودند.

طراحی جام توسط برتونی

جام 15 کیلویی از نقره که بر روی یک پایه مرمری قرار گرفته، توسط کارخانه برتونی در میلان برای فینال سال 1972 طراحی و ساخته شد. برخلاف جام لیگ قهرمانان اروپا، این جام دسته ندارد و زیبایی آن به سادگی‌اش می‌باشد. نیمه بالای پایه گروهی از بازیکنان را در تعقیب یک توپ نشان می‌دهد. در واقع آنها جام هشت گوش را نگه‌ داشته‌اند که با آرم یوفا تزئین شده است.

مسیر رسیدن به فینال

مسابقات لیگ اروپا از سه مرحله مقدماتی، یک مرحله پلی‌آف، یک مرحله گروهی و پنج مرحله حذفی تشکیل می‌شود.

مرحله مقدماتی

در سه مرحله مقدماتی و یک مرحله پلی‌آف تیم‌ها دوبار در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند، یک بار در خانه و یک بار در خانه حریف. تیم‌هایی که بیشترین گل را زده باشند به مرحله بعدی راه پیدا می‌کنند. اگر دو تیم در این قمست مساوی باشند، تعداد گلِ زده در خانه حریف، یا ضربات پنالتی تیم برتر را تعیین می‌کند.

مرحله گروهی

به 38 تیم برنده مرحله پلی‌آف، 10 تیم بازنده مرحله پلی‌آف لیگ قهرمانان اروپا هم اضافه می‌شوند، سپس این تیم‌ها به 12 گروه 4 تیمی تقسیم ‌می‌شوند. بین ماه‌های سپتامبر و دسامبر هر تیم دو بار به صورت رفت و برگشت با هر یک از تیم‌های دیگرِ گروهش روبرو می‌شود. دو تیم اول هر گروه به مرحله 32 تیمی صعود می‌کنند،‌ مرحله‌ای که هشت تیم سوم مرحله گروهی لیگ قهرمانان نیز به آن اضافه می‌شوند.

مرحله حذفی

از مرحله‌ای که 32 تیم آخر حضور دارند، تا نیمه نهایی تیم‌ها به صورت رفت و برگشت با هم روبرو می‌شوند و قوانین این مرحله همانند مراحل مقدماتی و پلی‌آف می‌باشد.

در مرحله 32 تیمی، تیم‌های اول هر گروه و چهار تیم سوم گروه‌های لیگ قهرمانان که بهترین نتایج را کسب کرده باشند. تیم‌های یک گروه با یک کشور نمی‌توانند با هم مصاف دهند. اما از مرحله یک هشتم نهایی دیگر هیچ محدودیتی در این باره وجود ندارد.
فینال

دیدار فینال به صورت تک بازی در ورزشگاهی ک از قبل انتخاب شده است، برگزار می‌شود.

فهرست کلی قهرمانان این جام

72/1971: تاتنهام هاتسپر از انگلیس

73/1972: لیورپول از انگلیس

74/1973: فاینورد روتردام از هلند

75/1974: مونشن گلادباخ از آلمان

76/1975: لیورپول

77/1976: یوونتوس تورین از ایتالیا

78/1977: آیندهوون از هلند

78/1979: مونشن گلادباخ

80/1979: اینتراخت فرانکفورت از آلمان

81/1980: ایپسویچ از انگلیس