قضاوت و داوري كار مشكلي است و از عهده هر كسي بر نمي‌آيد، اما يك داور در مقام قضاوت اصولا نبايد اشتباه كند خصوصا اگر پاي قضاوت يك بازي حساس همچون شهرآورد و در حضور بيش از ‪ ۹۰‬هزار تيزبين در ميان باشد.
اندكي پس از باز شدن دروازه آبي پوشان در دقيقه ششم شهرآورد شصت و نهم و در حالي كه تماشاگران حاضر در ورزشگاه آزادي و ميليونها بيننده به دقت اين ديدار را تماشا مي‌كردند، ناگهان پرچم كمك داور بالا رفت و گل زده سرخ پوشان را ناسالم و از منطقه آفسايد اعلام كرد.

پس از مردود شدن اين گل براي چندمين مرتبه بحث مشكلات داوري در ميان محافل پيچيد و عده‌اي اين قضاوت را نادرست تشخيص دادند. گمانه زني‌هايي كه تاكنون نيز ادامه دارد.

در اين ميان كارشناسان و داوران صاحب نظر و همچنين مربيان باتجربه به كند و كاو اين مسئله پرداخته اند؛


** اشتباهات غير قابل بازگشت دنياي فوتبال
مربي اسبق تيم ملي فوتبال ايران گفت : قضاوت كاري سخت و بسيار دشوار است اما اين امر در فوتبال به مراتب سخت تر است چرا كه داور بايد در يك لحظه و در كمترين زمان ممكن تصميم بگيرد و آن را اجرايي كند.

حسين فركي اعتقاد دارد مساله داوري بحثي است كه بايد از زواياي مختلف مورد نقد و بررسي قرار گيرد، يك قاضي مي‌تواند با حكمي كه صادر مي‌كند، ناخواسته و به صورت غير عمد آينده يك فرد يا يك تيم را رقم بزند و همين است كه كار قضاوت را بسيار سخت مي‌كند.

وي با اشاره به صحنه ديدار تيم‌هاي فوتبال پرسپوليس و استقلال كه منجر به گل اول اين بازي شد، گفت: اگر بارها و بارها صحنه گل پرسپوليس را ببينيم بازهم برخي بر گل شدن و برخي بر آفسايد بودن آن اصرار دارند. حال خودتان قضاوت كنيد كمك داور دوم اين بازي در يك لحظه تصميم گرفته و پرچم خود را بالا برده است و اگر انصاف داشته باشيم بايد قبول كنيم كار مرتضي كريمي بسيار سخت و دشوار بوده است و نمي‌توان به او خرده گرفت.

وي تاكيد كرد: همين اشتباه در قضاوت مي‌تواند منجر به تغيير نتيجه و يا بركناري كادر فني يك تيم شود ضمن آن كه ضررهاي مالي را نيز بايد به آن اضافه كرد.

وي افزود: در فوتبال اگر بازيكني اشتباه كند ‪ ۱۰‬بازيكن ديگر مي‌توانند آن را جبران كنند و در زماني باقي مانده به نوعي تغييرش دهند اما اشتباه داوري جايي براي جبران ندارد و اين اشتباه از سوي هيچ يك از افراد حتي خود داور قابل بازگشت نيست.

سرمربي تيم فوتبال نفت تهران گفت : براي جبران اين اتفاقات بايد داوران فوتبال ايران خودشان را با علم روز دنيا پيش برند و اجازه ندهند بين آنها و علم روز فوتبال فاصله‌اي بيافتد. البته اين اشتباهات در همه جاي دنيا روي مي‌دهد و حتي در سطح اول فوتبال جهان كه جام جهاني نمونه بارز آن است نيز شاهد اين اشتباهات بوديم .

وي تاكيد كرد: همه تيم‌هاي فوتبال از اشتباهات داوري هم سود برده و هم متضرر شده اند. تيم فوتبال نفت تهران در بازي هفته گذشته خود در برابر تراكتورسازي با اشتباه داور متضرر شد اما به هيچ عنوان از داور آن بازي گلايه ندارم چرا كه اعتقاد دارم وي بدون نظر قضاوت و اشتباه كرده است،او مي خواست بهترين قضاوت خود را انجام دهد و نبايد به وي خرده گرفت.

من اعتقاد دارم جامعه داوري پاك و سالم است و داوران فوتبال ما با كمترين چشمداشتي در عرصه فوتبال ايران زحمت مي‌كشند. شايد عدم تمركز داور در يك لحظه، ناآماده بودن وي و سرعت بالاي بازي از جمله مواردي باشد كه به اشتباه داور بيانجامد اما داوران نيز بايد در شب قبل از مسابقه همچون ساير بازيكنان شرايطي را براي خود رقم بزنند كه در آرامش كامل باشند و از نظر روحي و رواني آماده قضاوت ديدار شوند.

فركي گفت: بايد كاري كنيم كه به استانداردهاي روز دنيا برسيم، فدراسيون فوتبال و كميته داوران بايد راهكارهاي مناسبي را براي آن فراهم كند تا شاهد كاهش اشتباهات داوري در فوتبال ايران باشيم.


*فعاليت‌ها خوب اما محدود است
كارشناس داوري فوتبال ايران با اشاره به اين موضوع كه برنامه‌هاي خوبي در كميته داوران فدراسيون فوتبال اجرا شده است، گفت: متاسفانه اين برنامه ها پاسخگوي نيازهاي جامعه داوري نيست و بايد براي داوري فوتبال ايران برنامه‌هاي منسجم تر و گسترده تري را تدارك ديد.

ايرج نظري بر اين اعتقاد است كه اشتباهات داوري دلايل مختلفي همچون سرعت بالاي بازي دارد اما اين تمام ماجرا نيست چرا كه در پس اين اشتباهات، مواردي نهفته است كه بايد با دقت و موشكافي حل و فصل شود تا داوري فوتبال ايران به آنچه كه مستحقش است، برسد.

وي تاكيد كرد: استفاده از دستگاه‌هاي مدرن از سوي داوران از مواردي است كه مي‌تواند ارتباط آنان را در محوطه زمين تقويت كند چرا كه اگر گروه داوري بتواند به خوبي با يكديگر ارتباط برقرار كند، آمار اشتباهات كاهش مي يابد.

نظري افزود : همچنين برگزاري كلاس‌هاي مختلف نيز مي‌تواند موثر باشد. بر فرض مثال در پايان هر دوره ليگ، كلاس‌هاي آموزشي براي داوران برگزار مي شود اما اين كافي نيست و اگر مي‌خواهيم ارتقاي كيفي داشته باشيم بايد هر ‪ ۳‬يا ‪ ۴‬ماه يك مدرس خوب خارجي را به ايران بياوريم و از برترين داوران فوتبال ايران دعوت كنيم در اين كلاس‌ها حضور داشته باشند تا در اين دوره تمام زواياي داوري كشورمان در ماه‌هاي اخير مورد نقد و بررسي قرار گيرد.

وي گفت: اعزام داوران به رقابت‌هاي برون مرزي نيز مي‌تواند بسيار مفيد باشد، بر فرض مثال در اعزام تيم‌هاي ملي فوتبال ايران و يا تيم‌هاي باشگاهي به رقابت‌هاي برون مرزي، نمايندگان مختلفي از سوي فدراسيون فوتبال اعزام مي‌شوند اما در اين اعزام‌ها هيچ نامي از داوران برده نمي شود.

به گفته وي مي‌توان برترين داور را براي تشويق هم كه شده با اين تيم ها اعزام كرد ضمن آن كه در اين سفر، داور اعزام شده مي‌تواند از نزديك بر كار داوران حاضر در آن مسابقات نظارت داشته باشد و با روند فعاليت آنها آشنا شود كاري كه درنهايت موجب رشد علم داوري در كشورمان مي‌شود.


*داوران شهرستاني ديده نمي‌شوند
نظري كارشناس داوري و مدرس فدراسيون فوتبال با اشاره به اين كه در جام جهاني چندين نفر از اعضاي فدراسيون فوتبال ايران اعزام شدند،يادآور شد :
چرا نامي از داوران در فهرست اين نفرات ديده نشد؟
وي با ادعاي اين نكته كه همه چيز به داوران تهراني ختم مي‌شود، افزود:
داوران شهرستاني از نظرها پنهان هستند. خود من اگر با فدراسيون همكاري نداشته باشم حتي يك نفر هم در خانه من را نمي‌زند كه حال مرا بپرسد، با اين روند داوران شهرستاني چه بايد بكنند؟
وي گفت: زماني كه يك داور بايد براي قضاوت در يك مسابقه كيلومترها مسافت را با وسيله نقليه عمومي و يا خودرو شخصي طي كند، چه توقعي بايد از وي داشت. در همين فصل، داوري داشتيم كه حتي براي رسيدن به يك مسابقه از جيب خود هزينه كرد تا به محل برگزاري ديدار برسد اما زماني كه هواپيما ‪ ۶‬ساعت تاخير مي‌كند و داور خسته و ناآماده به آن شهر مي‌رسد، آيا انصاف است كه داور را مقصر قلمداد كنيم.

نظري تاكيد كرد : بايد در كميته داوران گروهي كارشناس خبره كه مورد قبول جامعه داوري باشند ،گرد هم جمع شوند و به آنها اجازه بدهيم تا با برنامه ريزي صحيح، زمام امور را در دست گيرند.

در حال حاضر من مدرس و ناظر فدراسيون فوتبال هستم اما مي‌پرسم چرا در اصفهان داور بين‌المللي نداريم؟ از سويي ديگر فدراسيون فوتبال بايد از داوران خود حمايت‌هاي مادي و معنوي داشته باشد و با فراهم كردن بستري مناسب اجازه دهد داوران در مسير كسب اطلاعات جديد گام برداشته و رشد كنند.

وي خاطرنشان كرد: راه حل اين موضوع ساده است، داوران برتر توسط رسانه هاي گروهي معرفي و از آنها در برنامه‌هاي ورزشي دعوت و تقدير شود،اين خود ايجاد انگيزه مي‌كند. از سوي ديگر داوران را از نظر جنبه مالي بايد تامين كرد،طبيعي است كه مشكلات مالي ذهن داور را مشغول مي‌كند و بايد براي حل اين معضل چاره انديشي شود.

نظري افزود : فراموش نكنيم تشويق و تنبيه، ايجاد انگيزه مي‌كند.همان طور كه گفتم مي‌توان داوران برتر را در اعزام‌هاي بين‌المللي همراه تيم‌هاي ورزشي فرستاد كه اين خود مهم است. استفاده از تجهيزات به روز داوري نيز مي تواند كمك شاياني به داوران فوتبال ايران داشته باشد و برگزاري كلاس هاي مكرر نيز هر ‪ ۳‬تا ‪ ۴‬ماه اثرات بسيار مفيدي خواهد داشت.


*اشتباهات داوري هميشگي است
سرمربي اسبق تيم ملي فوتبال ايران گفت: داوري همواره با اشتباهات فردي همراه است و در سطوح مختلف فوتبال جهان مي‌توان نمونه‌هاي بسياري را براي آن پيدا كرد.

منصور پورحيدري خاطر نشان كرد: قضاوت كاري سخت و دشوار است چرا كه داور بايد در يك لحظه تصميمي را بگيرد كه بدون شك يك طرف ميدان موافق و طرف ديگر مخالف آن است و همين، كار قضاوت را سخت مي‌كند.

وي تاكيد دارد: بايد قبول كرد اشتباهات داوري غير عمد بوده و اين اتفاقات با داوري عجين است اما متاسفانه در فوتبال ايران از مربي گرفته تا ريز و درشت به داوري بدبين هستند و براي همين است كه بر روي اشتباهات داوري حرف و حديث‌هاي بسيار به وجود مي‌آيد.

پورحيدري با اشاره به ليگ قهرمانان قاره سبز و ليگ اروپا كه از ‪ ۲‬داور براي كمك به گروه داوري استفاده مي‌شود، گفت: آنها در پشت دروازه ايستاده و تمامي اتفاقات اين منطقه را از طريق گوشي به داور وسط منتقل مي‌كنند و در نتيجه احتمال اشتباه كاهش مي‌يابد اما باز هم كار بدون نقص نيست، پيشنهاد مي‌كنم در ايران نيز چنين روندي بررسي شود تا اگر صلاح بود، عملياتي شود.

سرپرست تيم فوتبال استقلال تهران گفت: اشتباهات داوري به يك بازي اختصاص پيدا نمي‌كند و به امروز و ديروز خلاصه نخواهد شد. داور يك انسان و آدمي اشتباه مي‌كند ، به نظر من بايد با انصاف بيشتري به داوران فوتبال ايران نگاه كرد.

وي در پاسخ به اين سوال كه براي جبران اشتباهات داوري چه بايد كرد، گفت:
راه حلي وجود ندارد. سرعت بازي‌ها روز به روز بالاتر مي‌رود و طبيعي است كه داور در اين شرايط امكان اشتباهش افزايش پيدا مي‌كند .البته مي‌توان دوربين‌هاي تلويزيوني را در محل‌هاي مختلف مستقر كرد و تصاويري دقيق گرفت اما اين امر كمكي به داوري نمي‌كند.

پورحيدري گفت: نمي‌توان از كميته داوران انتظار داشت كه اشتباهات داوري را مطرح و علني كنند چرا كه اين موضوع بايد در داخل خودشان حل و فصل شود تا تيم‌ها نسبت به داوران بي‌اعتماد نشوند اما جا دارد تشويق‌ها علني شده تا به نوعي ايجاد انگيزه براي ساير داوران باشد.