تاريخچه واگذاري امتياز تيمها به شهرهاي ديگر
پيش از شروع ليگ برتر، زماني که هنوز نفت تهران اولين مسابقه خود را در ليگ برتر برگزار نکرده بود، شايعات زيادي در مورد انتقال اين تيم به يک شهرستان شنيده ميشد؛ شايعاتي که هرچند دير، اما سرانجام رنگ واقعيت به خود گرفتند.
وقتي نفت تهران به ليگ برتر صعود کرد، بحث انتقال تيمهاي تهراني به شهرستانها داغ بود. آن زمان هم تنها تيمهايي که صحبت از انتقال آنها ميشد، نفت تهران و راهآهن شهرري بودند. البته راهآهن که دو سال قبل از آن به شهرري منتقل شده بود کمتر در معرض چنين اتفاقي قرار داشت اما باز هم شايعاتي در مورد انتقال اين تيم به استانهايي مثل مازندران شنيده ميشد. با مقاومت مسئولان اين دو باشگاه، سرانجام بحث انتقال به شهرستانها منتفي شد اما سفر هيات دولت به استان مرکزي پاياني بر شايعات بود؛ پاياني عجيب که منجر به قطعيت انتقال نفت به اراک شد.
هيات دولت در سفر اخير خود به استان مرکزي، انتقال نفت تهران را به استان مرکزي تصويب کرد تا پرونده انتقال تيمهاي تهراني به شهرستانها دوباره باز شود. نفت تهران اولين تيم تهراني نيست که به شهرستانها منتقل ميشود. اين تيم در شرايطي به اراک ميرود که پيش از آنها تيمهايي مثل پيکان، پاس و صبا از تهران به شهرستانها منتقل شدهاند. انتقال تيمها در ليگ ايران تاريخچهاي طولاني دارد. از سالها قبل مرسوم بوده که تيمهاي مختلف که اکثرا هم خصوصي بودهاند پس از گذراندن بحرانهاي مالي شديد امتياز خود را فروختهاند که خيلي از آنها منجر به انتقال امتياز يک تيم از شهري به شهر ديگر شده است. نمونه بارز چنين انتقالاتي، انتقال تيم ليگ يکي پارتسازان مشهد به اراک بود. سال 1382 پس از آنکه پارتسازان مشهد به ليگ دسته اول صعود کرد، با پيگيريهاي علي نظري نماينده مردم اراک در مجلس و با مساعدت محسن مهرعليزاده رئيس سازمان تربيت بدني، امتياز پارتسازان از مشهد به اراک منتقل شد.
آن زمان گرچه اراک حامي مناسبي براي تزريق پول به يک تيم فوتبال نداشت، اما مسئولان سياسي شهر توانستند موافقت 11 کارخانه شهر خود را براي حمايت مالي از اين تيم دسته اولي جلب کنند. به اين ترتيب تيم فوتبال صنايع اراک فعاليت خود را شروع کرد و با وجود سالها حضور در ليگ دسته اول، هيچ گاه نتوانست به ليگ برتر صعود کند. اين تيم همچون بسياري از تيمهاي بيريشه ديگر، سرنوشتي جز واگذاري به کارخانهاي ديگر و انحلال نداشت.
اما در دولت نهم اتفاقي جديد در فوتبال ايران رخ داد. در بدنه دولت و در سطح اول مديريت ورزش کشور تصميم بر اين گرفته شد که با توجه به تعداد زياد تيمهاي تهراني در ليگ برتر، برخي از آنها به شهرستانها منتقل شوند تا اينطوري فوتبال در سطح کشور پراکنده شود. پيکان به قزوين رفت، صبا به قم منتقل شد و راهآهن هم به شهرري داده شد. يک سال پيش از اين انتقالها هم تيم پاس تهران که از قديميترين باشگاههاي فوتبال ايران است به همدان منتقل شده بود. با اين حساب در طول دو سال چهار تيم ليگ برتري تهران به شهرستانها منتقل شدند. البته در اين ميان تيم راهآهن توانست با پيگيريهاي مديريت خود شرايط قبلي خود را تا حدود زيادي حفظ کند. تنها اتفاقي که براي اين تيم افتاد، اضافه شدن پسوند «شهرري» به نام آن بود چراکه راهآهنيها هنوز هم تمام تمرينات و مسابقات خود را در ورزشگاه اختصاصي خود در اکباتان تهران برگزار ميکنند.
يکي از دلايلي که باعث شد اين تيمها به شهرستانها منتقل شوند کمتماشاگر بودن آنها بود؛ موضوعي که البته با انتقال به شهرستانها هم حل نشده است. صباي قم، پاس همدان و پيکان قزوين با اينکه به شهرستان منتقل شدهاند هنوز هم از نظر تعداد تماشاگر، آمار جالب توجهي ندارند. تنها در بازي با تيمهاي استقلال و پرسپوليس است که ورزشگاههاي خانگي اين تيمها پر از تماشاگر ميشود و در ساير بازيهاي اين تيمها، هيچ گاه نصف سکوهاي ورزشگاه هم پر نشده است.
اتفاق عجيب ديگري که در مورد انتقال امتياز تيمها رخ داده، واگذاري امتياز تيم ليگ برتري سپاهان نوين به فولاد خوزستان بود. سالي که خوزستان به خاطر سقوط استقلال اهواز و فولاد خوزستان هيچ نمايندهاي در ليگ برتر نداشت، سپاهان نوين، تيم دوم باشگاه سپاهان به ليگ برتر صعود کرد ولي امتياز اين تيم اصفهاني به فولاد واگذار شد تا استان خوزستان هم به هر ترتيبي که شده نمايندهاي در ليگ برتر داشته باشد.
حالا هم اراک در حالي امتياز تيم ليگ برتري نفت تهران را به راحتي به دست آورده که پيشبينيها در مورد استقبال تماشاگران از اين تيم زياد مثبت نيست. مجيد جلالي سرمربي اسبق پاس تهران و سرمربي فعلي فولاد خوزستان دو سال قبل و زماني که انتقال تيمهاي تهراني به شهرستانها شدت گرفته بود جملهاي به يادماندني به زبان آورد: «اينکه فوتبال در همه جاي کشور پراکنده باشد و تيمهاي ليگ برتري محدود به چند شهر نشوند عالي است اما فراموش نکنيد هر شهري که پتانسيل داشتن يک تيم در ليگ برتر را داشته باشد، قطعا خودش ميتواند در طول چند سال يک تيم را از ليگ يک به ليگ برتر برساند و نيازي به گرفتن امتياز تيمهاي تهراني ندارد.»
